:: Informacje :: Uprawnienia  :: Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
:: Podatek VAT ::  Programy celowe ::  Rzecznik Praw Obywatel. :: Protesty  :: Świadczenia :: Aktualności :: Karty praw :: O mnie :: Home ::

Prawa człowieka a prawa niepełnosprawnych

Strona główna: „Problemy Osób Niepełnosprawnych” => Problemy Osób Niepełnosprawnych prawa_niepelnosprawn1.htm

Warszawa, październik 1997 r.

dr Piotr Przybysz
gł. specjalista w Biurze RPO

I. Osoby niepełnosprawne są beneficjentami wszystkich praw, które przysługują osobom pełnosprawnym. Nie ma zatem potrzeby deklarowania w szczególny sposób, że osobom niepełnosprawnym przysługują takie prawa człowieka, jak np. prawo do życia czy do pracy. Potwierdzenie w szczególnym akcie prawnym przysługiwania osobom niepełnosprawnym niektórych praw obywatelskich powszechnie obowiązujących może sugerować, że gdyby tego nie uczyniono, to osoby niepełnosprawne nie mogłyby z tych praw korzystać. Osoby niepełnosprawne mogą jednak w praktyce napotykać na trudności w korzystaniu z niektórych praw - w związku ze swymi ułomnościami. Rzeczywiste zagwarantowanie praw człowieka wymaga zatem stworzenia mechanizmów wyrównania szans osób niepełnosprawnych i stworzenia im warunków do korzystania w pełni z praw przysługujących wszystkim obywatelom. Mówiąc inaczej, osoby niepełnosprawne powinny korzystać z pewnych szczególnych praw, swoistych dla tej grupy społecznej - po to, aby mogły w takim samym stopniu korzystać z praw przysługujących wszystkim ludziom.

    Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w uchwale z dnia 1 sierpnia 1997 r. Karta Praw Osób Niepełnosprawnych (M.P. Nr 50, poz. 475) w taki właśnie sposób rozumie prawa niepełnosprawnych - jako prawo do niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia oraz zakaz dyskryminacji tych osób, których sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia życie codzienne, naukę, pracę oraz pełnienie ról społecznych. W szczególności ma to oznaczać prawo do:

1) dostępu do dóbr i usług umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu społecznym,

2) dostępu do leczenia i opieki medycznej, wczesnej diagnostyki, rehabilitacji i edukacji leczniczej, a także do świadczeń zdrowotnych uwzględniających rodzaj i stopień niepełnosprawności, w tym do zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, sprzęt rehabilitacyjny,

3) dostępu do wszechstronnej rehabilitacji mającej na celu adaptację społeczną,

4) nauki w szkołach wspólnie ze swymi pełnosprawnymi rówieśnikami, jak również do korzystania ze szkolnictwa specjalnego lub edukacji indywidualnej,

5) pomocy psychologicznej, pedagogicznej i innej pomocy specjalistycznej umożliwiającej rozwój, zdobycie lub podniesienie kwalifikacji ogólnych i zawodowych,

6) pracy na otwartym rynku pracy zgodnie z kwalifikacjami, wykształceniem i możliwościami oraz korzystania z doradztwa zawodowego i pośrednictwa, a gdy niepełnosprawność i stan zdrowia tego wymaga - prawo do pracy w warunkach dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych,

7) zabezpieczenia społecznego uwzględniającego konieczność ponoszenia zwiększonych kosztów wynikających z niepełnosprawności, jak również uwzględnienia tych kosztów w systemie podatkowym,

8) życia w środowisku wolnym od barier funkcjonalnych, w tym:

- dostępu do urzędów, punktów wyborczych i obiektów użyteczności publicznej,

- swobodnego przemieszczania się i powszechnego korzystania ze środków transportu,

- dostępu do informacji,

- możliwości komunikacji międzyludzkiej,

9) posiadania samorządnej reprezentacji swego środowiska oraz do konsultowania z nim wszelkich projektów aktów prawnych dotyczących osób niepełnosprawnych,

10) pełnego uczestnictwa w życiu publicznym, społecznym, kulturalnym, artystycznym, sportowym oraz rekreacji i turystyce odpowiednio do swych zainteresowań i potrzeb.

 II. Prawa osób niepełnosprawnych stanowią przedmiot regulacji przyjętych zarówno przez organizacje międzynarodowe o zasięgu globalnym, jak i przez organizacje międzynarodowe o charakterze regionalnym.

    Narody Zjednoczone od początku swego istnienia dążyły do poprawy warunków życia osób niepełnosprawnych. Podstawowe zasady Narodów Zjednoczonych, zawarte w Karcie Narodów Zjednoczonych, Uniwersalnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowych Paktach Praw Człowieka i innych instrumentach praw człowieka, potwierdzały prawo osób niepełnosprawnych do korzystania z praw obywatelskich, politycznych, socjalnych i kulturalnych na równi z osobami pełnosprawnymi. W latach 40-tych i 50-tych Narody Zjednoczone promowały prawa niepełnosprawnych prowadząc wiele programów, między innymi wspierano państwa członkowskie w dziedzinie prewencji niepełnosprawności i rehabilitacji poprzez: misje doradcze, szkolenia personelu, tworzenie centrów rehabilitacji, seminaria i grupy studyjne, stypendia. W 1971 r. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło Deklarację Praw Osób Psychicznie Upośledzonych, w której stwierdzono, że osoby psychicznie upośledzone mają takie same prawa, jak wszyscy ludzie, jak również, że mają pewne szczególne prawa związane z ich potrzebami w dziedzinie medycznej, edukacyjnej i socjalnej. Nacisk został położony na potrzebę ochrony niepełnosprawnych przed wykorzystywaniem oraz na zapewnienie im właściwych procedur prawnych. W 1975 r. Zgromadzenie Ogólne przyjęło Deklarację Praw Osób Niepełnosprawnych, która proklamowała równość praw obywatelskich i politycznych dla osób niepełnosprawnych. W 1976 r. Zgromadzenie Ogólne proklamowało 1981 rok Międzynarodowym Rokiem Osób Niepełnosprawnych. Równocześnie wezwano do stworzenia planu działania na poziomach międzynarodowym, regionalnych i narodowych w celu wyrównania szans, rehabilitacji i prewencji niepełnosprawności.

    Ogłoszenie roku 1981 Międzynarodowym Rokiem Osób Niepełnosprawnych, jak również Dekada Osób Niepełnosprawnych 1983-1992, zwróciły szczególną uwagę Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych na sprawy osób niepełnosprawnych. Najważniejszym następstwem tego Roku było przyjęcie przez Zgromadzenie Ogólne Światowego Programu Działania na rzecz Osób Niepełnosprawnych (rezolucja 37/52 z 3.XII.1982 r.). Program formułuje globalną strategię rozwoju prewencji niepełnosprawności, rehabilitacji i wyrównywania szans, które dotyczą pełnego udziału niepełnosprawnych w życiu społeczeństwa i rozwoju narodowym. Program kładzie nacisk na potrzebę ujmowania niepełnosprawności z perspektywy praw człowieka.Powrót na początek strony

    Wyrównywanie szans stanowi przewodni wątek Programu. Ważną zasadą dotyczącą wyrównywania szans jest stwierdzenie, że problemy osób niepełnosprawnych nie powinny być traktowane w izolacji, ale w powiązaniu i w ramach standardowych działań służb społecznych.

    Dekada Osób Niepełnosprawnych (1983 - 1992) stanowiła ramy czasowe, w których rządy i organizacje miały wprowadzić w życie postanowienia Programu.

    Zgromadzenie Ogólne mając na uwadze edukację i zatrudnienie osób niepełnosprawnych przyjęło w 1989 r. tzw. Zasady Tallińskie [Tallinn Guidelines for Action on Human Resources Development in the Field of Disability], przewidujące ramy dla promowania udziału, szkolenia i zatrudniania osób niepełnosprawnych przez agendy rządowe oraz na wszystkich poziomach władzy publicznej w celu wyrównania szans niepełnosprawnych.

    W 1991 r. Zgromadzenie Ogólne przyjęło Zasady Ochrony Osób z Zaburzeniami Psychicznymi oraz Poprawy Psychiatrycznej Ochrony Zdrowia [Principles for the Protection of Persons with Mental Illness and for the Improvement of Mental Health Care]. Zawarte w tym akcie 25 zasad określa podstawowe wolności i prawa osób z zaburzeniami psychicznymi.

    Na zakończenie Dekady Osób Niepełnosprawnych Zgromadzenie Ogólne proklamowało 3 grudnia Międzynarodowym Dniem Osób Niepełnosprawnych. Początkowo miało to stanowić jedynie upamiętnienie rocznicy przyjęcia Światowego Programu Działania oraz monitorować wdrażanie rekomendacji uzgodnionych z organizacjami niepełnosprawnych oraz innymi zainteresowanymi instytucjami. Rezolucja proklamująca Dzień Osób Niepełnosprawnych zapraszała państwa członkowskie i inne zainteresowane organizacje do zwiększenia wysiłków na rzecz poprawy sytuacji osób niepełnosprawnych, a także domagała się poszerzenia współpracy między tymi podmiotami.

    W 1992 r. Zgromadzenie Ogólne postanowiło, że specjalny fundusz, pierwotnie utworzony w celu finansowego wspierania działań prowadzonych w ramach Międzynarodowego Roku Osób Niepełnosprawnych oraz Dekady Osób Niepełnosprawnych, będzie kontynuować działalność - celem jego działań stało się wspieranie działań na rzecz osiągnięcia "społeczeństwa dla wszystkich" do roku 2010. Środki funduszu są wykorzystywane do wspomagania technicznej współpracy poprzez współfinansowanie działań dotyczących strategii Światowego Programu Działania, zwłaszcza działań dotyczących państw najmniej rozwiniętych oraz grup społecznych najbardziej upośledzonych.

    Początkowo projektowano opracowanie w ramach Narodów Zjednoczonych projektu konwencji o eliminacji wszelkich form dyskryminacji osób niepełnosprawnych, jednakże prace nad projektem nie zostały zakończone ze względu na przekonanie wielu państw o wystarczającym poziomie ochrony osób niepełnosprawnych przez już istniejące międzynarodowe dokumenty praw człowieka.

    Rada Ekonomiczno-Społeczna Narodów Zjednoczonych podjęła w 1990 r. prace w ramach komitetu ekspertów powołanego przez Komisję Rozwoju Społecznego nad regułami wyrównania szans niepełnosprawnych dzieci, młodzieży i dorosłych. Inicjatywa ta spotkała się z szerokim poparciem.

    Konferencja Światowa o Prawach Człowieka w Wiedeńskiej Deklaracji i Programie Działania (czerwiec 1993 r.) potwierdziła, że prawa człowieka mają charakter uniwersalny i przysługują bez żadnych zastrzeżeń również osobom niepełnosprawnym. Wszelka dyskryminacja osób niepełnosprawnych jest zatem naruszeniem praw człowieka. Niepełnosprawnym należy zapewnić równość szans poprzez eliminację wszelkich przeszkód fizycznych, finansowych, socjalnych lub psychologicznych utrudniających lub zniechęcających do brania pełnego udziału w życiu społeczeństwa.

    Konferencja zwróciła się do rządów państw członkowskich Narodów Zjednoczonych o przyjęcie nowych lub zmodyfikowanie obowiązujących praw, tak aby niepełnosprawni mogli korzystać z wszystkich praw. Konferencja zaprosiła również Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych oraz Radę Ekonomiczno-Społeczną do przyjęcia w 1993 r. projektu norm dotyczących wyrównania szans osób niepełnosprawnych. To wezwanie zaowocowało przyjęciem Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych [UN Standard Rules on the Equalisation of Opportunities for Persons with Disabilities] podczas 48 sesji Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w dniu 20.XII.1993 r. Standardowe Zasady nie mają wiążącego charakteru, ale mogą stać się normami zwyczajowymi prawa międzynarodowego, jeżeli będą stosowane przez znaczną liczbę państw z zamiarem traktowania ich jako norm prawa międzynarodowego. Oznacza to, że obecnie stanowią one jedynie zobowiązanie o charakterze politycznym i moralnym.

    Standardowe Zasady składają się z 22 norm, podsumowujących przesłanie Światowego Programu Działania. Zasady przyjmują rozwinięte podczas Dekady podejście z punktu widzenia praw człowieka. Zasady składają się z czterech rozdziałów dotyczących: przesłanek równego udziału, kluczowych obszarów równego udziału, środków realizacyjnych oraz mechanizmów nadzoru.

    Implementacja Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych przez państwa członkowskie Narodów Zjednoczonych jest przedmiotem działania Specjalnego Sprawozdawcy [Special Rapporteur on Disability of the Commission for Social Development], wspomaganego przez grupę dziesięciu ekspertów. Zadaniem Specjalnego Sprawozdawcy jest pogłębianie zakresu stosowania Zasad przez państwa członkowskie oraz mierzenie tempa ich wprowadzania. Nadzór powinien identyfikować przeszkody oraz sugerować sposoby ich przezwyciężenia, przyczyniając się w ten sposób do efektywnego stosowania Zasad.

    Specjalnym Sprawozdawcą został mianowany Bengt Lidqvist (Szwecja), jego mandat wygaśnie w 1997 r. Komisja Rozwoju Społecznego ma podjąć rekomendację dla Rady Ekonomiczno-Społecznej oraz Zgromadzenia Ogólnego co do odnowienia jego mandatu lub stworzenia nowego mechanizmu nadzoru. Specjalny Sprawozdawca w swym sprawozdaniu [dokument A/52/56 z 23 grudnia 1996 r.] zawarł między innymi następujące konkluzje i rekomendacje:

- wprawdzie żadne państwo nie zdołało w pełni wprowadzić w życie Zasad, jednakże rekomendacje zawarte w Zasadach zostały szeroko zaakceptowane i stały się dyrektywami polityki rządów i organizacji pozarządowych w dziedzinie niepełnosprawności. Zasady stały się: i) podstawą do tworzenia nowego prawodawstwa, ii) liniami przewodnimi narodowych programów działania, iii) zbiorem kryteriów oceny polityki i programów dotyczących niepełnosprawności. Zasady przyczyniły się do reorientacji dotychczasowej polityki w większości państw.

- Wyspecjalizowane agendy Narodów Zjednoczonych, takie jak Międzynarodowa Organizacja Pracy, UNESCO, WHO, opracowały własne wytyczne w dziedzinie niepełnosprawności, nie różniące się co do podstawowych idei lub przyjętego podejścia od Zasad. Agendy te współpracowały z Specjalnym Sprawozdawcą oraz Sekretariatem Narodów Zjednoczonych, jednakże współpraca powinna być lepiej koordynowana. Z kolei działalność międzynarodowych instytucji finansowych, takich jak np. Bank Światowy, nie uwzględnia potrzeb osób niepełnosprawnych. Dla przykładu, programy zwalczania ubóstwa są ukierunkowane na osoby pełnosprawne, a pomijają osoby niepełnosprawne. Włączenie problemów osób niepełnosprawnych do głównego nurtu działania tych instytucji jest jednym z najpilniejszych zadań.

- w wielu krajach prawa osób niepełnosprawnych nadal są słabo chronione. Naruszenia zdarzają się zwłaszcza w sferze praw ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych, np. wg badań UNESCO tylko 1% dzieci wymagających specjalnego wykształcenia otrzymuje takowe. W wielu państwach takie dzieci są wyłączane z systemu oświaty bądź ze względu na prawo, bądź ze względu na takie okoliczności, jak poważny stopień niepełnosprawności, brak infrastruktury, duże odległości, odmowa ze strony szkół. Tymczasem brak lub niewłaściwe wykształcenie jest jedną z podstawowych przyczyn spychania niepełnosprawnych na margines.

- poziom bezrobocia wśród osób niepełnosprawnych jest z reguły wyższy od przeciętnej, także w państwach o najbardziej zaawansowanych systemach pomocy społecznej. Dzieje się tak pomimo że niepełnosprawni posiadają prawo do pracy, w szczególny sposób wyrażone w Regule Nr 7 oraz Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy Nr 159, przyjętej w 1983 r. i ratyfikowanej przez 56 państw. Oznacza to, że obecna polityka w dziedzinie zatrudnienia nie prowadzi do wyrównania szans niepełnosprawnych.

- sprawy niepełnosprawnych dzieci i kobiet wymagają szczególnej uwagi. Sytuacja niepełnosprawnych kobiet jest szczególnie trudna ze względu na możliwą podwójną dyskryminację: ze względu na płeć i na niepełnosprawność. Ponadto należy pamiętać, że kobiety są postrzegane jako te, na których ciąży powinność opiekowania się niepełnosprawnymi członkami rodziny.Powrót na początek strony

III. Europejska Karta Socjalna z dnia 18.X.1961 r., przygotowana w ramach systemu instytucji Rady Europy - ratyfikowana przez Polskę w dniu 17.VI.1997 r. - statuuje w pkt 15 części pierwszej prawo osób niepełnosprawnych do szkolenia zawodowego, rehabilitacji oraz readaptacji zawodowej i społecznej, bez względu na przyczynę i rodzaj inwalidztwa. Wśród zobowiązań zaciągniętych przez Polskę, a wymienionych w części drugiej Karty, znajduje się art. 15, dotyczący prawa osób niepełnosprawnych do samodzielności, integracji społecznej i do udziału w życiu wspólnoty. Przepis ten rozwija postanowienie art. 9 dotyczącego poradnictwa zawodowego, realizowanego poprzez utworzenie służb udzielających pomocy w rozwiązywaniu problemów dotyczących wyboru zawodu i awansu zawodowego. Należy również wspomnieć o przyznaniu osobom niepełnosprawnym prawa do szkolenia zawodowego na równi z osobami pełnosprawnymi (art. 10).

    Europejska Karta Społeczna przewiduje mechanizm kontroli przestrzegania jej postanowień przez państwa - strony, polegający na przesyłaniu Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy co dwa lata sprawozdań z realizacji tych postanowień Części II Karty, które zostały przyjęte przez dane państwo. Sprawozdania te są przedmiotem deliberacji Niezależnego Komitetu Ekspertów, a następnie przedkładane Komitetowi Rządowemu oraz Komitetowi Ministrów, a także Zgromadzeniu Parlamentarnemu. Również pozostałe postanowienia Części II Karty, określone przez Komitet Ministrów, mogą być przedmiotem odrębnych sprawozdań składanych Sekretarzowi Generalnemu (na podstawie artykułu 22 Karty).

    W myśl art. 15 §1 państwo powinno podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia niepełnosprawnym ułatwień szkoleniowych oraz ułatwień w podejmowaniu pracy, takich jak: wyspecjalizowane służby pośrednictwa pracy, ułatwienia w podejmowaniu pracy chronionej oraz zachęcanie pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych. Z kolei artykuł 15 §2 nakazuje państwom-stronom Karty podjęcie stosownych kroków w celu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jak stworzenie wyspecjalizowanych służb zatrudnienia, ułatwienia dla zatrudnienia w warunkach specjalnych (sheltered employment) oraz środki zachęty dla pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych.

    Komitet Ekspertów uznał, że Państwo-strona Karty w celu wykazania respektowania artykułu 15 §1 powinno przedstawiać informacje dotyczące:

- rzeczywistych kroków podjętych w celu realizacji postanowień art. 15 §1;

- typu i liczby głównych wyspecjalizowanych instytucji prowadzących stosowne szkolenia;

- ogólnej liczby miejsc dostępnych w tych instytucjach;

- liczby osób szkolonych;

- liczby personelu zatrudnionego przy szkoleniach;

- warunków rehabilitacji osób niepełnosprawnych innych niż niewidome i głuchonieme, zwłaszcza osoby niepełnosprawne wskutek wypadku przy pracy;

- kryteriów, na podstawie których określa się, w jakim stopniu osoby niepełnosprawne będą rehabilitowane;

- sposobu projektowania programów rehabilitacji zawodowej - w świetle aktualnych możliwości zatrudnienia;

- sposobów podejmowanych dla dostosowania metod rehabilitacji do wymagań rynku pracy;

- szacowanej liczby osób niepełnosprawnych (zwłaszcza niepełnosprawnych w dużym stopniu);

- liczby osób niepełnosprawnych ubiegających się o szkolenie zawodowe, rehabilitację lub przeszkolenie oraz liczba osób rzeczywiście szkolonych lub rehabilitowanych w ciągu okresu sprawozdawczego z wykonania Karty.

    Komitet wyjaśnił, że potrzebuje informacji na temat kryteriów używanych do stwierdzania niepełnosprawności w celu oceny, przy użyciu jednego standardu, jakie wysiłki podejmują różne państwa w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym szkolenia i rehabilitacji.

    Komitet zawsze przywiązywał dużą wagę do ochrony osób niepełnosprawnych będących obywatelami innego państwa-strony Karty, w związku z czym w poszczególnych cyklach sprawozdawczych zadawał szczególne pytania w celu stwierdzenia, czy niepełnosprawnym obcokrajowcom zagwarantowano dostęp do programów szkolenia zawodowego na równi z niepełnosprawnymi obywatelami.

    Obecnie nie ma przypadków nierespektowania artykułu 15 §1 Karty. W pierwszym cyklu sprawozdawczym nie uznano, że Irlandia i Norwegia przestrzegają tego przepisu, bowiem uzyskiwane rezultaty nie były wystarczające i oczekiwano podjęcia większych starań. Stanowisko Komitetu zostało zmienione po dostarczeniu przez oba państwa informacji w drugim cyklu sprawozdawczym.

    Wielka Brytania została uznana w siódmym cyklu sprawozdawczym za nie wykonującą artykułu 15 Karty, bowiem możliwość dostępu niepełnosprawnych-obywateli innych państw-stron Karty do usług rehabilitacyjnych została uregulowana przez przepisy paszportowe, które miały dyskryminujący charakter; obywatele krajów Unii Europejskiej zostali wyłączeni spod tej regulacji. Dopiero w dwunastym cyklu sprawozdawczym Komitet zmienił ocenę sytuacji, po stwierdzeniu w raporcie przedstawionym przez Wlk. Brytanię, że:

- osoby mieszkające zgodnie z prawem przez dłużej niż 4 lata mają takie same prawa do rehabilitacji zawodowej, jak obywatele brytyjscy;

- osoby mieszkające krócej niż 4 lata i będące podmiotem ograniczeń co do zamieszkania i zatrudnienia (przepisy paszportowe) nie mają takich samych praw, jak obywatele brytyjscy, ale ich sprawy są traktowane z przychylnością, zwłaszcza gdy ich rehabilitacja ma na celu powrót do pracy tego rodzaju, dla której przyjechali do Wlk. Brytanii;

- warunki dostępu do rehabilitacji zawodowej stosowane wobec cudzoziemców, które były krytykowane przez Komitet (znajomość języka angielskiego, opłacenie kosztów kursu, wyżywienia i zamieszkania itd.) są stosowane wyłącznie wobec cudzoziemców, którzy wjechali na terytorium Wlk. Brytanii w celu wzięcia udziału w takiego rodzaju kursach;

- dzieci na utrzymaniu obcokrajowców po osiągnięciu wieku 18 lat nie są poddane ograniczeniom dotyczącym miejsca zamieszkania i zatrudnienia, są uprawnione do udziału w kursach rehabilitacyjnych, nawet jeżeli ich rodzice są nadal poddani ograniczeniom.

    Sytuacja w Danii została uznana w jedenastym cyklu sprawozdawczym za niezgodną z artykułem 15 ze względu na to, że warunek zamieszkiwania przez dwa lata został nałożony na niepełnosprawnych cudzoziemców legalnie zamieszkujących w Danii, będących obywatelami państwa-strony Karty (z wyjątkiem państw Unii Europejskiej oraz państw nordyckich) w celu ubiegania się o szkolenie zawodowe i rehabilitację. W dwunastym cyklu sprawozdawczym Komitet wycofał zastrzeżenia po uzyskaniu informacji, że Dania odstąpiła od spełnienia warunku zamieszkania.

    Obecnie w czterech przypadkach: Belgii, Danii, Finlandii i Grecji, Komitet wstrzymał się od stwierdzenia zgodności sytuacji z artykułem 15 ze względu na brak informacji statystycznych lub informacji o dostępie obywateli innych państw-stron Karty do programów szkolenia zawodowego.

    Komitet Ekspertów interpretuje artykuł 15 §2 jako przepis obejmujący osoby upośledzone fizycznie i umysłowo. W opinii Komitetu taki kierunek interpretacji wynika z porównania wyrażeń użytych w wersjach anglojęzycznej i francuskojęzycznej oraz z ogólnej zawartości artykułu 15 (Konkluzje I, s. 208). Z powodu przyjęcia takiej interpretacji Komitet nie był w stanie ocenić w pierwszym cyklu sprawozdawczym raportów z wykonania artykułu 15 §2 dotyczących osób upośledzonych fizycznie.

    Mając na uwadze potrzebę uzyskania wszystkich niezbędnych informacji Komitet prosił Państwa-strony Karty o przedstawienie informacji dotyczących między innymi:

- środków podjętych w celu zapewnienia zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz, o ile to właściwe, utrzymania ich zatrudnienia;

- przybliżonej liczby osób niepełnosprawnych proszących każdego roku o zatrudnienie w warunkach specjalnych lub w warunkach standardowych oraz liczby niepełnosprawnych, którzy znaleźli pracę;

- rzeczywistej liczby osób niepełnosprawnych, które znalazły płatne zatrudnienie w określonym okresie;

- kroków podjętych dla zachęcenia niepełnosprawnych do samozatrudnienia;

- roli odgrywanej przez prywatne organizacje w sferze rehabilitacji niepełnosprawnych oraz środków podejmowanych dla koordynacji ich działań z działaniami służb publicznych;

- środków zachęty dla pracodawców do zatrudniania osób niepełnosprawnych oraz organizacji zatrudnienia w warunkach specjalnych (Konkluzje I, s. 73 i 74, Konkluzje III, s. 76).

    Komitet we wcześniejszych cyklach sprawozdawczych pytał również o ustawodawstwo wprowadzające przymus zatrudniania określonego odsetka niepełnosprawnych lub ponownego zatrudniania osób, które stały się niepełnosprawne na skutek wypadku przy pracy. Komitet nie uważał jednak istnienia takiej legislacji za warunek konieczny do uznania działań Państwa za wypełnienie artykułu 15 §2 Karty (tak w odniesieniu do Szwecji, Konkluzje II, s. 54, zob. także Konkluzje IV, s. 99 , Irlandia).

    W późniejszych cyklach sprawozdawczych Komitet zwracał się o informacje na temat środków zachęcających pracodawców do zatrudniania niepełnosprawnych i wyrażał satysfakcję z powodu wprowadzania przez Państwa-strony środków przymusowego zatrudnienia oraz kwot dla niepełnosprawnych, jak również zachęt dla zatrudnienia niepełnosprawnych, jak np. subsydia dla pracodawców, dotacje do wyposażenia stanowisk pracy, redukcja opłat na ubezpieczenie społeczne.

    Komitet zwracał również szczególną uwagę na respektowanie praw obywateli innych państw-stron Karty, którzy na podstawie Aneksu do Karty nie powinni być traktowani gorzej.

    Włochy były jedynym państwem, co do którego stwierdzono nierespektowanie zobowiązań wynikających z artykułu 15 §2 Karty. Komitet wyraził w siódmym cyklu sprawozdawczym niezadowolenie z dużej liczby niepełnosprawnych poszukujących pracy. Ponieważ w kolejnych cyklach sprawozdawczych nie stwierdzono żadnego postępu, jak również nie wprowadzono ogólnej reformy ustawodawstwa dotyczącego osób niepełnosprawnych (taka reforma została zapowiedziana przez rząd włoski po siódmym cyklu sprawozdawczym), dlatego Komitet stwierdził w trzynastym cyklu sprawozdawczym, że sytuacja we Włoszech nie jest zgodna z Kartą (Konkluzje XIII-2, s. 222).

    W przypadku czterech państw: Belgii (Konkluzje XIII-2, s. 356 i 357), Finlandii i Portugalii (Konkluzje XIII-3, s. 376-378) oraz Luksemburga (Dodatek do Konkluzji XIII-3, s. 79 i 80) Komitet powstrzymał się od wydania opinii, głównie ze względu na brak żądanych informacji statystycznych oraz informacji o ochronie obywateli innych państw-stron Karty.

IV. Stan przestrzegania praw człowieka w odniesieniu do osób niepełnosprawnych jest niezadowalający. Nawet w najbogatszych krajach osoby niepełnosprawne nie mają takich samych szans i możliwości, jakie mają osoby pełnosprawne. Warunkiem zmiany takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim przemiana świadomości społecznej. Należy także pamiętać o skali zaległości, trudnych do nadrobienia w krótkim czasie nawet w najbogatszych państwach.

    Działania na rzecz osób niepełnosprawnych powinny znajdować się w głównym nurcie działalności wszystkich instytucji publicznych. Nie wydaje się właściwym sposobem postępowania ignorowanie lub marginalizowanie potrzeb niepełnosprawnych przy prowadzeniu zasadniczej działalności danej instytucji oraz równoczesne tworzenie specjalnych programów pomocy niepełnosprawnym.Powrót na początek strony

 

Powrót na stronę głównąProblemy Osób NiepełnosprawnychPowrót na stronę główną

 
:: Informacje :: Uprawnienia  :: Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
:: Podatek VAT ::  Programy celowe ::  Rzecznik Praw Obywatel. :: Protesty  :: Świadczenia :: Aktualności :: Karty praw :: O mnie :: Home ::

 

Ostatnia modyfikacja: listopad 2005, poczta do autora witrynywww.kodeki.org/?17iuk4bgjfekeio0018d5
[kliknij na link aby do mnie napisac]

Powrót na początek stronyPowrót na początek strony INTERNET dla NIEPEŁNOSPRAWNYCH - IdN1Strona wyróżniona przez serwis NonProfit.pl

Najlepiej oglądać używając IE wersji 5.0. lub nowszej  i w rozdzielczości  800 x 600

Copyright ,,Problemy Osób Niepełnosprawnych” Strona główna: „Problemy Osób Niepełnosprawnych”1998 - 2005.