Problemy Osób Niepełnosprawnych 

:: Informacje :: Uprawnienia  :: Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
:: Podatek VAT :: Programy celowe :: Rzecznik Praw Obywatel. :: Protesty  ::  Świadczenia  :: Aktualności :: Karty praw :: O mnie :: Home ::

OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE

             Niepełnosprawni są szczególną kategorią pracowników. Przepisy prawa poprzez odmienną regulację niektórych uprawnień i obowiązków pracowniczych tych osób chronią ich zdrowie i ułatwiają funkcjonowanie na normalnym rynku pracy. Z drugiej strony, poprzez stworzenie zachęt finansowych i ekonomicznych dla pracodawców powodują, iż ci ostatni chętniej zatrudniają niepełnosprawnych.
 

Definicja osoby niepełnosprawnej

Dwa rodzaje orzeczeń

 Zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osoby niepełnosprawne to takie, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza bądź uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej, jeżeli uzyskały orzeczenie o:

- zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności,

- całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,

- rodzaju i stopniu niepełnosprawności w przypadku osoby, która nie ukończyła 16 roku życia.

 Trzeba bowiem pamiętać, iż od 1 września 1997 r. nastąpiło oddzielenie orzekania dla celów zaopatrzenia i ubezpieczenia społecznego od orzekania dla celów pozarentowych.Powrót na początek strony

 

Dla celów ubezpieczeniowych

 W rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, niezdolna do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, częściowo niezdolna, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.

Orzekanie o niezdolności do pracy dla celów ubezpieczeniowych należy obecnie do zadań lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 13 cytowanej ustawy, przy ocenie stopnia i trwałości niezdolności do pracy oraz rokowania, co do odzyskania zdolności do pracy lekarz orzecznik uwzględnia:

·     stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji,

·     możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

 Zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. W przypadku stwierdzenia naruszenia sprawności organizmu w stopniu powodującym konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, lekarz orzeka o niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Orzeczenie lekarza orzecznika stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Warto przypomnieć, iż pojęcie niezdolności do pracy zastąpiło używane do 1 września 1997 r. pojęcie inwalidztwa. Dlatego też osoby, które przed tym terminem zaliczone zostały do jednej z trzech grup inwalidzkich, uważa się, w myśl nowych przepisów, albo za całkowicie niezdolne do pracy (dotychczasowa I i II grupa), albo za częściowo niezdolne do pracy w przypadku osób mających przyznaną III grupę inwalidzką.Powrót na początek strony

Dla celów pozarentowych

 Do orzekania o niepełnosprawności dla celów innych niż ubezpieczeniowe powołane zostały zespoły orzekające o stopniu niepełnosprawności.

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wymienia trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki.

Znaczny stopień niepełnosprawności przyznaje się osobom mającym naruszoną sprawność organizmu:

-     niezdolnym do podjęcia zatrudnienia,

-     zdolnym do wykonywania zatrudnienia w zakładzie pracy chronionej albo w zakładzie wymagającym niezbędnej w celu pełnienia ról społecznych stałej aktywności zawodowej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Ograniczona możliwość samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie, bez pomocy innych osób, podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się, komunikację i komunikowanie się. Orzeczenie znacznego stopnia niepełnosprawności wobec danej osoby nie wyklucza możliwości podejmowania przez tę osobę zatrudnienia także poza zakładem pracy chronionej lub zakładem aktywności zawodowej.

Osoby posiadające orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności to osoby o naruszonej sprawności organizmu, zdolne do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z ich niepełnosprawności, wymagające w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innych osób w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Natomiast lekki stopień niepełnosprawności ustawa przyznaje osobom o naruszonej sprawności organizmu, zdolnym do wykonywania zatrudnienia, nie wymagającym pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.Powrót na początek strony

Wystarczy jedno orzeczenie?

    Osoby posiadające orzeczenie wydane dla celów rentowych nie muszą ubiegać się o wydanie orzeczenia ustalającego ich stopień niepełnosprawności. Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o:

-          całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

-          całkowitej niezdolności do pracy traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

-          częściowej niezdolności do pracy oraz celowości przekwalifikowania traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

 Podobnie osoby, które uzyskały orzeczenie o zaliczeniu do jednej z trzech grup inwalidzkich przed dniem wejścia w życie cytowanej ustawy, jeśli orzeczenie to nie utraciło mocy, są osobami niepełnosprawnymi.

Przy czym orzeczenie o zaliczeniu do:

-          I grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

-          II grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności,

-          III grupy inwalidów traktowane jest na równi z orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.Powrót na początek strony

 

Uprawnienia pracownicze osób niepełnosprawnych 

Czas pracy osób niepełnosprawnych

 Warunki zatrudniania osób niepełnosprawnych określa ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Stosownie do art. 15 tej ustawy, czas pracy takich osób nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Natomiast czas pracy osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.

Ograniczeń tych nie stosuje się do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz gdy na wniosek osoby zatrudnionej lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników, lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą, wyrazi na to zgodę. Do czasu pracy osób niepełnosprawnych wlicza się przerwę na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek w wymiarze 30 minut dziennie. Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Ten wymiar czasu pracy przysługuje osobie niepełnosprawnej od dnia następującego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności.

Warto wiedzieć, iż przy przejściu na skrócony czas pracy nie może nastąpić obniżka wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości, a zgodnie z art. 18 cytowanej ustawy godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, odpowiadające osobistemu zaszeregowaniu lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na skrócony czas pracy ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do czasu skróconego.Powrót na początek strony

 

Dodatkowy urlop wypoczynkowy

 Osobie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności. Pamiętać jednak należy, iż dodatkowy urlop wypoczynkowy nie przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Przy czym, jeśli wymiar urlopu dodatkowego przysługującego osobie niepełnosprawnej, na podstawie odrębnych przepisów, jest niższy niż 10 dni roboczych, osoba niepełnosprawna ma prawo do 10-dniowego urlopu dodatkowego przyznawanego na podstawie cytowanej ustawy.

Zwolnienia od pracy

Pracodawca obowiązany jest na wniosek lekarza zwolnić osobę o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej jednak niż raz w roku. W takim przypadku osoba niepełnosprawna traci prawo do dodatkowego 10-dniowego urlopu wypoczynkowego. Szczegółowe warunki zwalniania pracowników na turnusy rehabilitacyjne określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 24 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (Dz.U. nr 55, poz. 356).

W myśl art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, pracodawca musi także zwolnić osobę o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub naprawy sprzętu ortopedycznego, jeżeli czynności te nie mogą być wykonywane poza godzinami pracy. Za ten czas pracownikowi przysługuje wynagrodzenie. Oblicza się je jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy.

Powyższe przepisy stosuje się do wszystkich pracowników niepełnosprawnych bez względu na rodzaj zakładu pracy, w którym są zatrudnieni.Powrót na początek strony

 

Obowiązki i uprawnienia pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne

 Zgodnie z cytowaną ustawą, w każdym przedsiębiorstwie zatrudniającym, co najmniej 25 osób w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy 6 proc. załogi stanowić powinny osoby niepełnosprawne. Dla państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych będących jednostkami budżetowymi, zakładami budżetowymi albo gospodarstwami pomocniczymi, instytucji kultury oraz jednostek organizacyjnych zajmujących się statutowo ochroną dóbr kultury uznanych za pomnik historii obowiązkowy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych jest mniejszy i wynosi 2 proc.

Jeszcze inaczej ustalono go dla państwowych i niepaństwowych szkół wyższych, wyższych szkół zawodowych, publicznych i niepublicznych szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz placówek opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych. Wszystkie te instytucje powinny wykazać się wskaźnikiem zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynoszącym 0,5 proc. w roku 2000, 1 proc. w latach 2001-2004 i 2 proc. w roku 2005 oraz w latach następnych. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w tych jednostkach oblicza się jako sumę wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych i podwojonego wskaźnika wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy będących osobami niepełnosprawnymi i uczących się lub studiujących w ramach ogólnie obowiązujących w danej jednostce regulaminów nauczania lub studiowania. Wskaźnik wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy niepełnosprawnych oznacza ich udział procentowy w liczbie ogółem odpowiednio: wychowanków, uczniów, studentów lub słuchaczy, według stanu w roku ubiegłym.

Wpłaty na fundusz

Ci,- którzy nie chcą zatrudniać niepełnosprawnych (nie osiągają przewidzianych w ustawie wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych), muszą - zgodnie z ustawą - płacić obligatoryjną składkę na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych a rzeczywistym zatrudnieniem tych osób. Wskaźnik ten (6 proc.) oznacza przeciętny miesięczny udział procentowy osób niepełnosprawnych w zatrudnieniu ogólnym w przeliczeniu na pełne etaty. Trzeba jednak pamiętać, iż do ogólnej liczby pracowników nie wlicza się zatrudnionych, chyba, że są to osoby niepełnosprawne:

-          na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego,

-          przebywających na urlopach wychowawczych,

-          nie świadczących pracy w związku z odbywaniem zasadniczej lub zastępczej służby wojskowej,

-          będących uczestnikami Ochotniczych Hufców pracy,

-          nie świadczących pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego,

-          przebywających na urlopach bezpłatnych, gdy obowiązek ich udzielenia określają odrębne ustawy.Powrót na początek strony

 

Zwolnienia z wpłat na PFRON

Z wpłat na fundusz zwolnieni są wszyscy pracodawcy osiągający wskazane w ustawie wskaźniki zatrudnienia osób niepełnosprawnych, a także publiczne i niepubliczne jednostki organizacyjne nie działające w celu osiągnięcia zysku, których wyłącznym przedmiotem prowadzonej działalności jest rehabilitacja społeczna i lecznicza, edukacja osób niepełnosprawnych lub opieka nad osobami niepełnosprawnymi.

Pracodawców osiągających wymagane wskaźniki zatrudnienia niepełnosprawnych oraz jednostki organizacyjne zwolnione z wpłat na fundusz ustawa zobowiązuje jednak do składania zarządowi PFRON miesięcznych i rocznych informacji odpowiednio o zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, o zatrudnieniu i kształceniu osób niepełnosprawnych lub o działalności na rzecz osób niepełnosprawnych według wzoru ustalonego, w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Informacja miesięczna składana jest w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy informacja, a informacja roczna - do 20 stycznia za rok poprzedni.

Z wpłat na PFRON zwolnieni są również:

-          pracodawcy prowadzący zakłady pracy będące w likwidacji albo, co do których ogłoszono upadłość,

-          placówki dyplomatyczne i urzędy konsularne, przedstawicielstwa i misje zagraniczne.Powrót na początek strony

 

Obniżenie wskaźnika - mniejsze wpłaty na PFRON

Przepisy przewidują możliwość obniżenia wysokości ustalonego ustawą wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w przypadku zatrudniania niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy. Zalicza się do nich:

-          chorobę Parkinsona,

-          stwardnienie rozsiane,

-          paraplegię, tetraplegię, hemiplegię,

-          znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie,

-          głuchotę i głuchoniemotę,

-          nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS

-          epilepsję,

-          przewlekłe choroby psychiczne,

-          upośledzenie umysłowe,

-          miastenię,

-          późne powikłania cukrzycy.Powrót na początek strony

Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych obniża się w następujący sposób:

1.  liczbę zatrudnionych pracowników z wymienionymi wyżej schorzeniami, w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, mnoży się przez współczynnik wynoszący:

a)      w przypadku gdy osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie o zakwalifikowaniu do znacznego stopnia niepełnosprawności,

b)      w przypadku gdy osoba niepełnosprawna posiada orzeczenie o zakwalifikowaniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;

2.   wielkości ustalone zgodnie z pkt. 1 lit. a) i b) dodaje się, a sumę dzieli przez liczbę pracowników zatrudnionych w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy; otrzymany iloraz mnoży się przez 100 proc.;

3.   wartość wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, ustaloną zgodnie z pkt. 1 i 2, odejmuje się od 6 proc. - w przypadku gdy jest niższa od 6 proc.

 Różnica otrzymana jako wynik tego odejmowania stanowi obniżony wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

Okazją do zmniejszenia zobowiązań wobec funduszu może być również określona współpraca z zakładami pracy chronionej (ZPCh.) i zakładami aktywności zawodowej (ZAZ). Pracodawcy kupujący wyroby tych zakładów lub korzystający z usług świadczonych przez nie mogą od swojej składki na fundusz odliczyć kwoty wynagrodzeń wypłaconych pracownikom tych zakładów, pomniejszonych o należne od pracowników składki na ubezpieczenia społeczne. Uprawnia do tego uregulowanie należności za zrealizowaną produkcję lub usługi. Szczegółowe zasady korzystania z tego prawa określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad obniżenia wpłat pracodawców na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 86, poz. 547 ze zm.).

Zgodnie z tym rozporządzeniem, pracodawcy kupujący wyroby ZPCh. i ZAZ lub korzystający ze świadczonych przez nie usług korzystają z obniżenia wpłat na PFRON należnych za miesiąc, w którym powstał obowiązek wpłaty.

Obniżenie wpłaty ustala się na podstawie informacji o kwocie wynagrodzeń pracowników zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej z tytułu realizacji przez te zakłady produkcji lub usługi (z wyłączeniem handlu) na rzecz danego pracodawcy. Kwotę wynagrodzeń ustala się za okresy miesięczne jako iloczyn ogólnej kwoty wynagrodzeń i wskaźnika udziału przychodów. Wskaźnik ten uzyskuje się, dzieląc przychód ze sprzedaży własnej produkcji lub usług, zrealizowanej w danym miesiącu na rzecz danego pracodawcy, przez przychód ogółem uzyskany w tym miesiącu ze sprzedaży własnej produkcji lub usług (z wyłączeniem handlu). Tak wyliczona kwota pomniejszana jest o należne od pracowników składki na ubezpieczenia społeczne.Powrót na początek strony

Obowiązek informowania

Rozporządzenie zobowiązuje pracodawców prowadzących ZPCh. i ZAZ do niezwłocznego informowania firm chcących obniżyć swoje zobowiązania wobec funduszu o kwocie wynagrodzeń wypłaconych pracownikom. Informacja taka powinna zostać przekazana nie później niż w ciągu 14 dni od uregulowania należności za zrealizowaną przez ZPCh. lub ZAZ produkcję lub usługi. Przekazanie informacji uwarunkowane jest zatem uregulowaniem przez jej adresata należności za zrealizowaną produkcję lub usługę. I to - zgodnie z par. 1 ust. 5 rozporządzenia - w terminie określonym na fakturze. W przypadku płatności realizowanych za pośrednictwem banku za datę uregulowania należności przez odbiorcę uważa się datę obciążenia rachunku bankowego odbiorcy na podstawie polecenia przelewu.

W przypadku gdy kwota wynagrodzeń przewyższa:

-     wartość zrealizowanej produkcji lub usługi - pracodawca może skorzystać z obniżenia wpłaty tylko do wysokości kwoty, jaką zapłacił za tę produkcję lub usługę,

-     wysokość wpłaty na PFRON, do której obowiązany jest pracodawca w danym miesiącu - różnicę zalicza się na obniżenie wpłaty z tego tytułu w następnych miesiącach.

Tu jednak trzeba dodać, że przysługująca, a nie wykorzystana kwota obniżenia wpłat na PFRON może być uwzględniana we wpłatach na ten fundusz przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy, licząc od dnia uzyskania informacji o kwocie wynagrodzeń wypłaconych pracownikom zakładu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej.Powrót na początek strony

  Składki za osoby niepełnosprawne

Zgodnie z art. 25 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, składki na ubezpieczenia społeczne osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zatrudnionych u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 25 osób w przeliczeniu na pełny etat, oraz niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładach pracy chronionej i zakładach aktywności zawodowej nalicza się na zasadach określonych w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Z tym, że zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, w zakładach pracy zatrudniających mniej niż 25 osób, w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych, zaliczonych do znacznego lub do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności:

-     część wynagrodzenia, odpowiadającą składce należnej od zatrudnionego na ubezpieczenie emerytalne, finansuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,

-     część kosztów osobowych pracodawcy, odpowiadającą należnej składce na ubezpieczenie emerytalne od pracodawcy, finansuje budżet państwa.

Natomiast, w myśl art. 25 ust. 3 tej ustawy, w zakładach pracy chronionej i zakładach aktywności zawodowej w stosunku do zatrudnionych osób niepełnosprawnych:

-     część wynagrodzenia, odpowiadającą należnej składce pracownika na ubezpieczenia emerytalne i chorobowe, finansuje PFRON,

-     część kosztów osobowych pracodawcy, odpowiadającą należnej składce na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracodawcy, finansuje budżet państwa, a w części odpowiadającej należnej składce na ubezpieczenie wypadkowe finansuje PFRON.

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zobowiązuje też Zakład Ubezpieczeń Społecznych do powiadomienia wymienionych zakładów o przekazaniu części wynagrodzenia pracownika, odpowiadającej należnej składce na ubezpieczenia społeczne, finansowanej przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w terminie 7 dni od daty jej otrzymania. Przy czym różnica między składką na ubezpieczenia społeczne, potrącaną osobie niepełnosprawnej pracującej w wymienionych zakładach pracy, a częścią składki na ubezpieczenia społeczne odprowadzoną do ZUS pozostaje w tych zakładach pracy.

Trzeba też pamiętać, iż przez osoby zatrudnione ustawa rozumie pracowników oraz osoby wykonujące pracę nakładczą.

Rozliczanie składek na ubezpieczenia społeczne

Szczegółowe zasady i tryb rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne, z uwzględnieniem dotacji PFRON i budżetu państwa, określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 23 grudnia 1998 r.

Zgodnie z par. 1 tego rozporządzenia, płatnicy składek, o których mowa w art. 25 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, czyli pracodawcy zatrudniający mniej niż 25 osób, w przeliczeniu na pełny etat, a także zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej wykazują w deklaracji rozliczeniowej kwoty składek na ubezpieczenia społeczne z podziałem na źródła finansowania tych składek.

Na podstawie przesłanych deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących ZUS ustala kwoty składek na ubezpieczenia społeczne finansowane odpowiednio przez PFRON oraz budżet państwa.

Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane, zgodnie z ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, z budżetu państwa oraz z funduszu przekazywane są na wskazany przez ZUS rachunek bankowy nie później niż w ciągu 5 dni roboczych od dnia otrzymania z ZUS stosownej dokumentacji. W razie opóźnienia w przekazaniu tych dotacji naliczane są odsetki za zwłokę, obliczone na zasadach i w wysokości określonych w Ordynacji podatkowej. W przypadku, gdy kwota składek wykazana w deklaracji rozliczeniowej w wyniku korekty ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu, odpowiednio zwiększa się lub zmniejsza kwotę dotacji należną w najbliższym terminie rozliczeniowym.Powrót na początek strony

PFRON refunduje i zwraca

Nowe miejsca pracy dla osób niepełnosprawnych

Pracodawca, który zatrudni, przez co najmniej 54 miesiące osoby niepełnosprawne bezrobotne lub poszukujące pracy i nie pozostające w zatrudnieniu, skierowane do pracy przez powiatowy urząd pracy, może otrzymać ze środków funduszu zwrot poniesionych w związku z tym kosztów do wysokości 25-krotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde stanowisko pracy, poniesionych w związku z:

-     organizacją nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych zdolnych do pracy,

-     przystosowaniem istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych. Większą kwotę, lecz nie przekraczającą 40-krotnego wynagrodzenia, pracodawca dostanie za każde stanowisko pracy przygotowane dla osoby niepełnosprawnej ze znacznym stopniem niepełnosprawności.

Przez półtora roku będzie też otrzymywać zwrot wynagrodzeń wypłacanych zatrudnionym niepełnosprawnym łącznie z należnymi od pracodawcy składkami na ubezpieczenia społeczne od tych wynagrodzeń.

Zwrot kosztów w tym wypadku nie obejmuje jednak wynagrodzeń pracownika oraz kosztów pracodawcy w części finansowanej przez budżet państwa lub Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (w trybie art. 25 ust. 2 i 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Zwrot kosztów następuje na podstawie umowy podpisanej między starostą a pracodawcą, określającej warunki i wysokość przysługującej refundacji. Oczywiście pracodawca może liczyć tylko na zwrot kosztów poniesionych po podpisaniu stosownej umowy. Warunkiem otrzymania refundacji jest uzyskanie pozytywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o utworzonym stanowisku pracy, wydanej na wniosek starosty. Mimo że zwrot kosztów wynagrodzenia wypłacanego osobie niepełnosprawnej i składek na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia przysługuje pracodawcy za okres 18 miesięcy, wypłata refundacji rozłożona została na 3 lata (następuje, co drugi miesiąc).

Zwolnienie niepełnosprawnych
oznacza zwrot refundacji

Firmy korzystające z omówionych refundacji muszą zatrudniać inwalidów, przez co najmniej 4,5 roku, w przeciwnym wypadku zobowiązane są do zwrotu pieniędzy, otrzymanych z funduszu na utworzenie miejsc pracy, i to w ciągu 3 miesięcy od dnia rozwiązania stosunku pracy z osobami niepełnosprawnymi, chyba, że na ich miejsce zatrudnią inne osoby niepełnosprawne skierowane do pracy przez powiatowy urząd pracy.

Pracodawca jest zwolniony z obowiązku zwrotu środków również w przypadku niemożności skierowania przez powiatowy urząd pracy, przez okres 3 miesięcy, innej osoby niepełnosprawnej. Szczegółowe zasady postępowania dotyczącego zwrotu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów poniesionych przez pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych określił minister pracy i polityki socjalnej w rozporządzeniu z dnia 25 czerwca 1998 r.Powrót na początek strony

 

Zwrot kosztów związanych z zatrudnieniem
osób niepełnosprawnych

Zgodnie z cytowanym rozporządzeniem, pracodawca, który zatrudni przez okres, co najmniej 54 miesięcy osoby niepełnosprawne skierowane do pracy przez powiatowy urząd pracy, ubiegający się o zwrot kosztów z tytułu:

-     organizacji nowych stanowisk pracy, polegającej na wyposażeniu przestrzeni pracy (bez prac budowlanych i adaptacyjnych) w przedmioty służące bezpośrednio wykonywaniu czynności zgodnych z kwalifikacjami osoby niepełnosprawnej oraz w przedmioty ułatwiające jej sprawne funkcjonowanie w zakładzie pracy,

-     przystosowania istniejących stanowisk pracy polegającego na ich wyposażeniu stosownie do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, ułatwiającego osobom niepełnosprawnym sprawne funkcjonowanie w zakładzie pracy,

-     wynagrodzenia oraz składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia osób niepełnosprawnych zatrudnionych na nowych lub przystosowanych stanowiskach pracy powinien złożyć do starosty właściwego ze względu na miejsce tworzenia tych stanowisk, odpowiedni wniosek w tej sprawie. Wzór wniosku stanowi załącznik nr 1 do cytowanego rozporządzenia. Do wniosku powinien dołączyć dokumentację wymienioną w załączniku nr 1 do rozporządzenia niezbędną do analizy i oceny wniosku oraz sprawozdanie finansowe, w rozumieniu przepisów o rachunkowości, za 2 lata poprzedzające datę złożenia wniosku, a w przypadku pracodawcy działającego przez okres krótszy niż 2 lata - za okres, co najmniej 12 miesięcy.Powrót na początek strony

Decyzja należy do starosty

W myśl par. 5 rozporządzenia, starosta, rozpatrując wnioski pracodawców, bierze pod uwagę:

-     wysokość środków Państwowego funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określonych na ten cel w danym roku na podstawie odrębnych przepisów,

-     potrzeby lokalnego rynku pracy,

-     liczbę osób niepełnosprawnych, zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy, o określonych kwalifikacjach,

-     okres działania oraz doświadczenie pracodawcy w zakresie zatrudniania osób niepełnosprawnych,

-     kondycję finansową pracodawcy, zapewniającą zatrudnianie osób niepełnosprawnych przez co najmniej 54 miesiące, która oceniana jest na podstawie posiadanego majątku trwałego i obrotowego, możliwości produkcyjnych, możliwości zbytu, rachunku wyników oraz płynności finansowej,

-     rentowność produkcji i usług,

-     koszty organizacji stanowisk pracy,

-     wkład pracodawcy w organizację tworzonych stanowisk pracy,

-     stan zatrudnienia u pracodawcy,

-     rodzaj posiadanego tytułu prawnego do nieruchomości, na której prowadzona jest działalność gospodarcza.

  Starosta powiadamia pracodawcę w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku, wraz z kompletem dokumentów, o sposobie jego rozpatrzenia. Następnie - oczywiście tylko w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku - prowadzi z pracodawcą negocjacje w przedmiocie warunków zwrotu kosztów przewidzianych do uwzględnienia w umowie.Powrót na początek strony

 

Co powinno znaleźć się w umowie?

Pracodawca może liczyć tylko na zwrot kosztów poniesionych po podpisaniu ze starostą stosownej umowy. Powinna ona określać:

-     liczbę stanowisk pracy i termin, do którego będą one zorganizowane lub przystosowane, z wyszczególnieniem elementów wyposażenia i określeniem kosztów jednostkowych,

-     termin zawarcia umowy o pracę z osobami niepełnosprawnymi skierowanymi na te stanowiska pracy przez powiatowy urząd pracy,

-     termin przedstawiania wniosków o zwrot kosztów wynagrodzenia oraz składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia osób niepełnosprawnych zatrudnionych na nowych lub przystosowanych stanowiskach pracy,

-     termin i wysokość zwrotu kosztów wynagrodzenia oraz składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia,

-     termin zawiadamiania starosty o ustaniu stosunku pracy lub wypowiedzeniu umowy o pracę z osobami niepełnosprawnymi,

-     uzgodnienia w zakresie odbioru zorganizowanych lub przystosowanych stanowisk pracy,

-     przypadki renegocjacji jej warunków,

-     termin i wysokość zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę na zorganizowanie nowych lub przystosowanie istniejących stanowisk pracy.Powrót na początek strony

Rozwiązanie umowy

Zgodnie z cytowanym rozporządzeniem, starosta może rozwiązać umowę z pracodawcą w przypadku:

-          nieutworzenia w terminie nowych stanowisk pracy,

-          niezatrudnienia osób niepełnosprawnych na utworzonych lub przystosowanych stanowiskach pracy,

-          braku jego zgody na zbycie i odtworzenie wyposażenia nowych lub przystosowanych stanowisk pracy, za które nastąpił zwrot kosztów ze środków funduszu,

-          likwidacji stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych,

-          zawieszenia prowadzonej działalności,

-          negatywnej opinii Państwowej Inspekcji Pracy o zorganizowanym nowym lub przystosowanym istniejącym stanowisku pracy dla osoby niepełnosprawnej.Powrót na początek strony

 

Wydatki podlegające refundacji

Rozporządzenie szczegółowo określa też, jakiego typu wydatki mogą być refundowane. Zgodnie z par. 9 rozporządzenia, zwrotowi mogą podlegać koszty poniesione przez pracodawcę na:

-     zakup środków trwałych, stanowiących bezpośrednie wyposażenie nowych lub przystosowanych stanowisk pracy, warunkujących wykonawstwo powierzonych, zgodnie z kwalifikacjami osoby niepełnosprawnej, czynności - po udokumentowaniu ich zakupu w formie rachunku, faktury lub dowodów wpłaty, z wyłączeniem środków transportu,

-     zakup linii technologicznej,

-     wytworzenie środka trwałego systemem gospodarczym lub w zakładzie pracy,

-     zakup sprzętu używanego,

-     podatek od towarów i usług w odniesieniu do pracodawców, którzy: nie są jego płatnikami, prowadzą działalność zwolnioną z tego podatku, nie mają prawa do obniżenia lub zwrotu różnicy między podatkiem należnym a naliczonym,

-     wynagrodzenia oraz składki należne od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia.

Pracodawca jest zobowiązany przedstawić przy dokumentowaniu:

-          zakupu linii technologicznej - ocenę rzeczoznawcy, co do liczby osób koniecznych do jej obsługi bezpośredniej i pośredniej,

-          zakupu sprzętu używanego - ocenę techniczną wraz z wyceną rzeczoznawcy oraz umowę kupna-sprzedaży poświadczoną przez urząd skarbowy,

-          wytworzenia środka trwałego - ocenę techniczną wraz z wyceną rzeczoznawcy. Koszty oceny i wyceny rzeczoznawcy ponosi pracodawca.

Dokumentację niezbędną do zwrotu kosztów wynagrodzenia oraz składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia stanowi wniosek pracodawcy, do którego dołączone są kopie listy płac oraz zestawienie kwot poniesionych składek na ubezpieczenia społeczne, wraz z podaniem źródeł finansowania tych składek.

Pomoc finansowa dla mniejszych firm

Pracodawca zatrudniający do 24 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy może otrzymać ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwrot kosztów:

-     wynagrodzenia zatrudnionych osób niepełnosprawnych w wysokości 50 proc. najniższego wynagrodzenia - przez 2 lata (płatne co drugi miesiąc),

-     składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia, za każdą zatrudnioną osobę niepełnosprawną zaliczoną do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, skierowaną do pracy przez powiatowy urząd pracy.

Ich zwrotu dokonuje starosta na podstawie umowy zawartej z pracodawcą.

W związku z tym, iż w firmach zatrudniających mniej niż 25 osób składki na ubezpieczenie emerytalne osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności finansuje w połowie PFRON i budżet państwa, koszty zwracane pracodawcy muszą być oczywiście odpowiednio pomniejszone. Dlatego zwrot kosztów wypłacanego osobom niepełnosprawnym wynagrodzenia ulega zmniejszeniu o część wynagrodzenia finansowaną przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a zwrot kosztów poniesionych przez pracodawcę w związku z opłacaniem przez niego składek na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzeń wypłacanych osobom niepełnosprawnym nie obejmuje kosztów w części finansowanej przez budżet państwa lub PFRON.Powrót na początek strony

Wniosek do starosty

Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 25 czerwca 1998 r., pracodawca ubiegający się o zwrot kosztów wynagrodzenia zatrudnionych osób niepełnosprawnych, zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, oraz składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia powinien złożyć odpowiedni wniosek do starosty.

Wniosek powinien określać w szczególności:

-          oznaczenie pracodawcy,

-          nazwę stanowiska pracy i informację o warunkach pracy,

-          informację o stanie zatrudnienia, w tym osób niepełnosprawnych,

-          liczbę osób niepełnosprawnych z określeniem stopnia niepełnosprawności, przewidzianych do zatrudnienia,

-          wymagane kwalifikacje i umiejętności osób niepełnosprawnych, które mają być zatrudnione,

-          wymagania dotyczące predyspozycji fizycznych i psychicznych osób niepełnosprawnych,

-          przewidywany okres zatrudnienia osób niepełnosprawnych.Powrót na początek strony

 

Najpierw umowa, potem zwrot

Zatrudnienie osób niepełnosprawnych następuje po zawarciu umowy między pracodawcą starającym się o refundację a starostą. Umowa taka powinna określać w szczególności:

-     termin zawarcia umowy o pracę z osobami niepełnosprawnymi skierowanymi przez powiatowy urząd pracy do zatrudnienia,

-     okres, na jaki będą zatrudnione osoby niepełnosprawne,

-     termin przedstawiania wniosków o zwrot kosztów wynagrodzenia oraz składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od tego wynagrodzenia,

-     termin zawiadamiania starosty o ustaniu stosunku pracy lub wypowiedzeniu umowy o pracę z osobami niepełnosprawnymi,

-     przypadki, w których umowa może być rozwiązana przez starostę (niezatrudnienie w terminie osób niepełnosprawnych, zawieszenie prowadzonej działalności).

-     Dokumentację niezbędną do zwrotu kosztów, o które ubiegać się może pracodawca w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych, stanowi jego wniosek, do którego dołączone są: kopie listy płac, zestawienie kwot poniesionych składek wraz z podaniem źródeł finansowania tych składek.

 Powrót na początek strony

* * * * * * *

Osoby niepełnosprawne znajdują zatrudnienie nie tylko na tzw. otwartym rynku pracy. Część z nich prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek. Pomagają im w tym udzielane na preferencyjnych warunkach pożyczki i innego typu dofinansowanie.

Małgorzata Jankowska

PODSTAWA PRAWNA:

-     Ustawa z dnia 27 sierpnia l997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 ze zm.).

-     Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 162, poz. 1118 ze zm.).

-     Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.).

-     Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.).

-     Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz.U. nr 99, poz. 612 ze zm.).

-     Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 24 kwietnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym. (Dz.U. nr 55, poz. 356).

-      l Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 21 stycznia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad orzekania o stopniu niepełnosprawności, trybu postępowania przy orzekaniu oraz zakresu, składu i sposobu działania zespołów orzekających, a także jednolitego wzoru legitymacji dokumentującej niepełnosprawność oraz organów uprawnionych do jej wystawiania (Dz.U. nr 9, poz. 82).

-     Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. nr. 124, poz. 820 ze zm.).

-     Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad obniżenia wpłat pracodawców na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 86, poz. 547 ze zm.).

-     Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad oraz trybu rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne z uwzględnieniem dotacji Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i budżetu państwa (Dz.U. nr 64, poz. 1190 ze zm.).

-     Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie trybu i szczegółowych zasad postępowania dotyczącego zwrotu ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów poniesionych przez pracodawców w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 86, poz. 548 ze zm.). Powrót na początek strony

 

Powrót do strony głównejProblemy Osób Niepełnosprawnych

:: Informacje :: Uprawnienia  :: Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
:: Podatek VAT :: Programy celowe :: Rzecznik Praw Obywatel. :: Protesty  ::  Świadczenia  :: Aktualności :: Karty praw :: O mnie :: Home ::

Ostatnia modyfikacja: wrzesień, 2005 poczta do autora witrynywww.kodeki.org/?17iuk4bgjfekeio0018d5
[kliknij na link aby do mnie napisac]

Powrót na początek stronyPowrót na początek stronyNajlepiej oglądać używając IE wersja 5.0. lub nowszy  i w rozdzielczości 800 x 600
Copyright ,,Problemy Osób Niepełnosprawnych” Strona główna: „Problemy Osób Niepełnosprawnych”1998 - 2005