:: Informacje ::  Uprawnienia  ::  Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
::
Podatek VAT :: Programy celowe :: Rzecznik Praw Obywatel.  ::  Protesty  ::  Świadczenia :: Aktualności :: Karty praw  :: O mnie :: Home ::

Pracownik przynosi orzeczenie o niepełnosprawności

 

     Prawa osób niepełnosprawnych oraz prawa i obowiązki ich pracodawców uzależnione są od stopnia lub rodzaju niepełnosprawności tych osób. W obrocie prawnym funkcjonuje jednak wiele rodzajów dokumentów potwierdzających niepełnosprawność dla celów rehabilitacyjnych i zatrudnieniowych.

Stan zatrudnienia i dostarczenie orzeczenia

    W 1999 r. zatrudniliśmy pracownika, który 25 sierpnia 2003 r. poinformował nas o swojej niepełnosprawności, dostarczając nam orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane 15 marca 2002 r. Z orzeczenia tego wynika, że lekki stopień niepełnosprawności tej osoby datuje się od 12 stycznia 2002 r., a niepełnosprawność powstała w dzieciństwie. Od kiedy należy uwzględniać tego pracownika w stanie zatrudnienia osób niepełnosprawnych?

– Od 26 sierpnia 2003 r., tj. od dnia następującego po dniu przedstawienia w zakładzie wspomnianego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W przypadkach, gdy pracownik po raz pierwszy informuje pracodawcę o swojej niepełnosprawności, jak miało to miejsce w tym przypadku, znajduje posiłkowo zastosowanie art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776), zgodnie z którym szczególne wymiary czasu pracy dla osób niepełnosprawnych obowiązują od dnia następującego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności. Zastosowanie tego przepisu w takich przypadkach pozwala na ograniczenie wzajemnego zaskakiwania się żądaniami dotyczącymi realizacji uprawnień pracowniczych osób niepełnosprawnych przez te osoby oraz ich pracodawców.

Obliczenie wskaźnika niepełnosprawności

Nasza firma zatrudniła chorego psychicznie pracownika. Czy możemy uwzględniać go przy obniżaniu ustawowego wskaźnika osób niepełnosprawnych, od którego zależy wysokość wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych? Powrót na początek strony

– Aby było to możliwe, należy ustalić, czy pracownik ten jest osobą niepełnosprawną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, czy przedstawił stosowne orzeczenie, czy należy do osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz czy występowanie u niego choroby psychicznej zostało odpowiednio potwierdzone.

Osoba chora psychicznie nie zawsze jest, bowiem osobą niepełnosprawną w rozumieniu wspomnianej ustawy. Jest nią wyłącznie wtedy, gdy jej faktyczna niepełnosprawność została prawnie potwierdzona stosownym orzeczeniem, tj. jednym z orzeczeń, o których mowa w: art. 3 ustawy (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności), art. 5 ustawy (orzeczenie o niezdolności do pracy), art. 62 ust. 2 ustawy (orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów) lub art. 62 ust. 3 ustawy (orzeczenie o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym), a jeżeli nie ukończyła 16 roku życia – orzeczeniem o niepełnosprawności (art. 4a ustawy).

Koniecznym warunkiem korzystania ze szczególnych uprawnień wynikających z zatrudnienia osoby niepełnosprawnej jest dostarczenie pracodawcy odpowiedniego dokumentu poświadczającego niepełnosprawność. Data przedstawienia orzeczenia jest istotna w związku z ustaleniem daty, od której pracownik korzysta z uprawnień, a pracodawcy dotyczą prawa i obowiązki związane z zatrudnianiem niepełnosprawnego pracownika.

Na orzeczenia o stopniach niepełnosprawności przekładają się odpowiednio orzeczenia, o których mowa w art. 5 i art. 62 ust. 2 i 3 ustawy. Aby więc ustalić, czy pracownik jest osobą niepełnosprawną zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, należy ustalić, czy legitymuje się odpowiednim orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności – a w przypadku braku takiego orzeczenia – innym, które na podstawie przepisów ustawy przekłada się na orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.

Aby z faktu występowania u pracownika choroby psychicznej, o której mowa w par. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. nr 124, poz. 820 z późn. zm.), wynikały dla konkretnej firmy skutki prawne przewidziane w art. 21 ust. 4 ustawy, występowanie tego schorzenia u pracownika powinno zostać potwierdzone przez stosowny organ orzeczniczy lub uzupełniająco przez lekarza specjalistę.

Wyłącznie przy łącznym spełnieniu powyższych warunków możliwe jest wliczenie zatrudnionego pracownika do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, u których stwierdzono szczególne schorzenia uzasadniające obniżenie ustawowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na podstawie art. 21 ust. 4 i 7 ustawy.Powrót na początek strony

Korekty deklaracji

Orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które pracownik przedstawił w naszym zakładzie, wygasło 26 maja 2003 r. Pracownik poinformował nas 20 maja 2003 r., że złożył już odpowiedni wniosek do powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, a 1 września 2003 r. dostarczył nam nowe orzeczenie (także o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności). Z przedstawionego orzeczenia wydanego 22 sierpnia 2003 r. wynika, że stopień niepełnosprawności naszego pracownika datuje się od 26 maja 2003 r., a niepełnosprawność trwa od 1999 r. Czy możemy dokonać korekt deklaracji wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres pomiędzy wygaśnięciem poprzedniego orzeczenia a dostarczeniem nam kolejnego?

– Tak. W przypadku kolejnego orzeczenia przedstawianego przez pracownika pracodawca powinien, oprócz zastosowania zasady wynikającej z art. 15 ust. 4 ustawy, przeanalizować treść tego orzeczenia. Może, bowiem z niego wynikać, że okres, o który państwo pytają, został w części lub w całości objęty tym orzeczeniem. Wówczas istnieje możliwość dokonania stosownych korekt, np. w obowiązkach sprawozdawczych, w których wykazuje się stany zatrudnienia osób niepełnosprawnych (np. INF-1, DEK-I-0, DEK-I-a, DEK-I-b, DEK-II, INF-W) oraz dokumentach dotyczących uprawnień wynikających z zatrudniania osób niepełnosprawnych (np. zwrotu podatku VAT w zakładach pracy chronionej i dofinansowania składek na ubezpieczenia społeczne na podstawie art. 25 ustawy). Należy jednak zauważyć, że do czasu dostarczenia kolejnego orzeczenia pracownik powinien być uznawany za osobę sprawną.

W opisanym przykładzie pracodawca w okresie od 27 maja 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r. nie dysponował ważnym orzeczeniem pracownika, więc powinien był uznawać go za osobę sprawną. Jednak po dostarczeniu kolejnego orzeczenia, tj. po 1 września 2003 r., pracodawca mógł uznać pracownika za niepełnosprawnego oraz dokonać stosownych korekt za okres od 26 maja 2003 r. do 31 sierpnia 2003 r. (orzeczenie dostarczone 1 września 2003 r. wskazywało na niepełnosprawność pracownika także w tym okresie). Informacja o tym, od kiedy datuje się niepełnosprawność, nie ma w tym przypadku znaczenia. Miałaby jednak, gdyby okazało się, że kolejne orzeczenie odnosi się tylko do części wspomnianego okresu.Powrót na początek strony

Liczy się data orzeczenia

Zatrudniliśmy pracownika, który dostarczył nam orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Czy możemy go wliczyć do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych?

– Zależy to od daty wydania i treści tego orzeczenia. Przepisem umożliwiającym zaliczenie tej osoby do osób niepełnosprawnych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776 z późn. zm.) jest art. 62 ust. 3 tej ustawy. Przepis ten znajduje się w przepisach przejściowych i końcowych ustawy, odnosząc się do stanu zastanego w dniu jej wejścia w życie, tj. powstałego przed 1 stycznia 1998 r. Oznacza to, że dotyczy on wyłącznie orzeczeń wydanych przed tą datą. Jeżeli więc orzeczenie przedstawione przez państwa pracownika zostało wydane po 1 stycznia 1998 r., nie może być uznany za osobę niepełnosprawną w rozumieniu ustawy. Jeżeli zaś zostało wydane przed tą datą, jest to orzeczenie o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, może być podstawą uznania pracownika za osobę niepełnosprawną. Natomiast przyporządkowanie tej osoby do osób zaliczonych do konkretnego stopnia niepełnosprawności zależy od tego, czy przysługuje jej zasiłek pielęgnacyjny. Zgodnie, bowiem z art. 62 ust. 3 ustawy osoby o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za niepełnosprawne, z tym, że osoby, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, traktuje się jako zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności, a pozostałe osoby traktuje jako zaliczone do lekkiego stopnia niepełnosprawności.Powrót na początek strony

Częściowa niezdolność i umiarkowana niepełnosprawność

Pracownik przedstawił nam dwa orzeczenia: w dniu podjęcia zatrudnienia, tj. 20 lipca 1999 r. orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy wydane 19 sierpnia 1998 r. na stałe oraz wydane 26 lipca 2003 r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na okres jednego roku. Które orzeczenie jest podstawą do uznania pracownika za osobę niepełnosprawną?

– W opisanej sytuacji, od 21 lipca 1999 r. do dnia przedstawienia przez pracownika orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, powinni państwo traktować tego pracownika jak osobę o lekkim stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z państwa pytania, jedynym orzeczeniem, którym pracownik legitymuje się w tym okresie, jest orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy wydane 19 sierpnia 1998 r. Orzeczenie to, zgodnie z obowiązującym w dniu jego wydania brzmieniem art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przekładało się na orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Tak samo będą państwo traktować pracownika w okresie po wygaśnięciu orzeczenia o stopniuPowrót na początek strony niepełnosprawności.

Natomiast w okresie, w którym dysponują państwo dwoma rodzajami ważnych orzeczeń, a jednym z nich jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, w pierwszej kolejności powinni państwo ustalać niepełnosprawność pracownika dla celów praw i obowiązków wynikających z ich zatrudniania na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Wynika to stąd, że orzeczenia te są orzeczeniami zasadniczymi dla realizacji celów m.in. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. To właśnie do nich ustawodawca odwołuje się w tekście ustawy. Jednak w związku z tym, że w okresie uchwalenia ustawy w obrocie prawnym znajdowało się (i nadal znajduje) wiele rodzajów dokumentów poświadczających niepełnosprawność, ustawa pozwala na uznawanie za osoby niepełnosprawne, o których mowa w ustawie, także osób legitymujących się jednym z wyczerpująco wymienionych rodzajów orzeczeń. Zgodnie z art. 5 i 62 ust. 2 i 3 ustawy, na równi z orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności można traktować orzeczenia o niezdolności do pracy, o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów lub o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Na podstawie tych przepisów orzeczenia te przekładają się odpowiednio na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (np. orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy z niezdolnością do samodzielnej egzystencji przekłada się na znaczny stopień niepełnosprawności). Skoro jednak pracownik legitymuje się orzeczeniem, o które właściwie chodziło ustawodawcy, należy uznać, że nie ma potrzeby przekładania innego orzeczenia na posiadane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Stąd w pierwszej kolejności należy brać pod uwagę rozstrzygnięcia wynikające z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Przemawia za tym także to, że orzeczenia o stopniach niepełnosprawności, m.in. z uwagi na wieloaspektowość rozstrzygnięcia, mają w przeważającej większości bardziej liberalny charakter od np. rozstrzygnięć dotyczących niezdolności do pracy. Orzeczenia te są, więc korzystniejsze zarówno dla osób niepełnosprawnych (np. w zakresie wybranych szczególnych uprawnień pracowników niepełnosprawnych), jak i dla ich pracodawców (np. w zakresie korzystania z niektórych uprawnień związanych z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych, np. finansowania składek na ubezpieczenia społeczne czy obniżania ustawowego wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wykazania się spełnianiem wskaźników zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zwrotu zakładom pracy chronionej podatku VAT, a od 2004 r. – dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, czy obliczania wskaźników dla celów udzielania ulg we wpłatach na PFRON).Powrót na początek strony

Niepełnosprawność i II grupa inwalidzka

Osoba zaliczona do II grupy inwalidów, którą zatrudniamy od 1998 r., poinformowała nas, że będzie się ubiegać o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Obecnie nie wliczamy jej do osób niepełnosprawnych z uwagi na to, że orzeczenie to otrzymała po 1 stycznia 1998 r. Czy pracownik legitymujący się orzeczeniem o zaliczeniu do grupy inwalidów może otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności? Czy po otrzymaniu przez niego tego orzeczenia będziemy mogli wliczać go do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych?

– Tak. Państwa pracownik ma do wyboru dwa tryby: zwyczajny (z badaniami, pełnym postępowaniem i trybem odwoławczym) oraz uproszczony (bez możliwości odwołania). W trybie uproszczonym osoba posiadająca ważne orzeczenie o zaliczeniu do jednej z grup inwalidów, niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym (nawet wydane po 1 stycznia 1998 r.) lub o niezdolności do pracy może złożyć do zespołu wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3 ustawy, dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Stopień niepełnosprawności określa się wówczas na podstawie przedłożonych orzeczeń, a wskazania – stosownie do naruszonej sprawności organizmu i ograniczeń funkcjonalnych uzasadniających korzystanie z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów.

Po uzyskaniu przez tę osobę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i przedstawieniu go w państwa zakładzie będą państwo mogli wliczyć tę osobę do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych.Powrót na początek strony

Niezdolność do pracy

Zatrudniamy pracownika legitymującego się orzeczeniem o częściowej niezdolności do pracy. Czy możemy zaliczyć go do osób niepełnosprawnych dla potrzeb finansowania przez budżet państwa i Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych składek ZUS w związku z zatrudnianiem osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności?

– Zależy to od daty wydania orzeczenia. Orzeczenia o niezdolności do pracy „przekładają się” na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na podstawie art. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 16 sierpnia 1998 r. zakładał bardziej liberalne przełożenie tych orzeczeń niż obecnie. Orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy oraz o całkowitej niezdolności do pracy z niezdolnością do samodzielnej egzystencji przekładały się na orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy – na orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a orzeczeniu o lekkim stopniu niepełnosprawności odpowiadało orzeczenie o celowości przekwalifikowania zawodowego.

Orzeczenia o niezdolności do pracy wydane w późniejszym okresie przekładają się na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności znacznym (orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji), umiarkowanym (orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy) lub lekkim (orzeczenie o częściowej niezdolności do pracy).

Przekładanie orzeczeń o niezdolności do pracy na orzeczenia o stopniu niepełnosprawności odbywa się z poszanowaniem zasady praw nabytych, a więc na takich zasadach jak te, które obowiązywały w dniu ich wydania.

Oznacza to, że jeżeli orzeczenie, o którym mowa w państwa piśmie, zostało wydane w okresie pomiędzy 1 stycznia 1998 r. a 16 sierpnia 1998 r., to zaliczą państwo pracownika, który się nim legitymuje, do osób niepełnosprawnych o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W pozostałych przypadkach – do osób o lekkim stopniu niepełnosprawności.Powrót na początek strony

Luiza Klimkiewicz

Autorka jest pracownikiem Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych

Powrót do strony głównejProblemy Osób Niepełnosprawnych

:: Informacje ::  Uprawnienia  ::  Prawo :: Rehabilitacja :: PFRON :: Bez barier :: Zakłady Pracy Chronionej :: Poradniki :: NSZZ Solidarność ::
::
Podatek VAT :: Programy celowe :: Rzecznik Praw Obywatel.  ::  Protesty  ::  Świadczenia :: Aktualności :: Karty praw  :: O mnie :: Home ::

Ostatnia modyfikacja: kwiecień, 2005  poczta do autora witrynywww.kodeki.org/?17iuk4bgjfekeio0018d5
[kliknij na link aby do mnie napisac]

Powrót na początek stronyPowrót na początek strony    INTERNET dla NIEPEŁNOSPRAWNYCH - IdN1Strona wyróżniona przez serwis NonProfit.pl

Najlepiej oglądać używając IE wersji 5.0. lub nowszej i w rozdzielczości  800 x 600

Copyright: ,,Problemy Osób Niepełnosprawnych” Strona główna: „Problemy Osób Niepełnosprawnych”1998 - 2005.