Powrót do strony głównejProblemy Osób NiepełnosprawnychPowrót do strony głównej

 

Kiedy korzystnie przejść na emeryturę

Alina Kobierska 
dyrektor Departamentu Emerytur i Rent ZUS

    Ubezpieczeni chętnie korzystają z możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego często z nadzieją na dalsze kontynuowanie pracy zarobkowej i podwyższanie emerytury przez doliczanie okresów ubezpieczenia przebytych po przyznaniu emerytury. Czy jednak decyzja o skorzystaniu z możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę jest dobrą decyzją?

    Ubezpieczony decydując się na formalne uzyskanie uprawnień emerytalnych, a więc zgłaszając wniosek o przyznanie emerytury (na ogół jest to data, którą wybiera zainteresowany) powinien mieć na uwadze nie tylko doraźną korzyść, jaką daje fakt wcześniejszego uzyskania praw emerytalnych, ale również fakt, że emerytura może być i z pewnością kiedyś będzie jedynym źródłem utrzymania, a jej wysokość uzależniona jest od trzech czynników. Wysokość emerytury zależy bowiem nie tylko od liczby przebytych i udokumentowanych okresów składkowych i nieskładkowych oraz wysokości podstawy wymiaru, obliczanej od osiąganego przez ubezpieczonego przychodu (wynagrodzenia), ale także od poziomu przeciętnego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty bazowej, obowiązującej w dacie, od której emerytura zostaje przyznana.

Z uwagi na ten ostatni czynnik, niekorzystna w skutkach może się okazać często spotykana decyzja o przejściu na emeryturę od początku roku kalendarzowego. Należy podkreślić, że data przejścia na emeryturę to nie data, od której podejmowana jest wypłata świadczenia, ani też data następująca po dniu, w którym ustało zatrudnienie, lecz wyłącznie ta data, która wskazana jest przez organ rentowy w decyzji przyznającej świadczenie jako data, od której została przyznana emerytura. Postępowanie w sprawie świadczeń organ rentowy wszczyna na wniosek ubezpieczonego, a prawo do emerytury powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do uzyskania świadczenia dotyczących wymaganego stażu i wieku, a w przypadku osób pobierających zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy wypłacane na podstawie przepisów kodeksu pracy - z dniem zaprzestania pobierania tego zasiłku, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury.Początek strony

        Przykład

Jeżeli osoba ubezpieczona, która osiągnęła 55 lat oraz 30 lat okresów składkowych i nieskładkowych osiągniętych przed dwoma laty, zgłosi wniosek o przyznanie emerytury w grudniu 2000 r., organ rentowy zobowiązany jest przyznać emeryturę od 1 grudnia 2000 r., a jeżeli ubezpieczona zgłosiłaby wniosek w grudniu 2000 r., a wiek 55 lat lub wymagany staż 30 lat osiągnęłaby na przykład 12 stycznia 2001 r., organ rentowy przyzna emeryturę od 12 stycznia 2001 r.

Okresami uwzględnianymi przy ustalaniu prawa do emerytury oraz wysokości tego świadczenia są:

l okresy składkowe, wymienione w art. 6 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), tj. okresy, za które opłacona została składka na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe, lub za które nie było obowiązku opłacania składki - uznane przez ustawodawcę za okresy składkowe,

l okresy nieskładkowe, wymienione w art. 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, tj. okresy bezczynności zawodowej z określonych przez ustawodawcę przyczyn (na przykład okresy sprawowania opieki nad małym dzieckiem), które uwzględniane są w rozmiarze nie przekraczającym jednej trzeciej uwzględnionych okresów składkowych,

l okresy uzupełniające, wymienione w art. 10 ww. ustawy, tj. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, które uwzględnia się, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe są krótsze od okresu wymaganego do uzyskania emerytury i tylko w rozmiarze brakującym do tego wymaganego okresu.

    Okresy składkowe obliczane są przy ustalaniu wysokości emerytury po 1,3 proc. podstawy wymiaru za każdy pełny rok, z uwzględnieniem pełnych miesięcy, a okresy nieskładkowe po 0,7 proc. podstawy wymiaru.

    Podstawę wymiaru emerytury ustala się od kwot wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, do których dolicza się kwoty przysługującego ubezpieczonemu w danym roku kalendarzowym wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, wypłaconych na podstawie przepisów kodeksu pracy za okres pierwszych 35 dni tej niezdolności, oraz kwoty zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wyrównawczego, świadczenia wyrównawczego lub dodatku wyrównawczego, a także rekompensaty przysługujące do wynagrodzenia oraz wartość rekompensaty dla pracowników sfery budżetowej za brak podwyżek w latach 1991 i 1992. Do podstawy wymiaru wlicza się również kwoty zasiłków dla bezrobotnych, zasiłków szkoleniowych lub stypendiów wypłacanych z Funduszu Pracy za okres udokumentowanej niezdolności do pracy.

    Przy ustalaniu łącznej kwoty przychodu za poszczególne lata kalendarzowe, uwzględnianej w podstawie wymiaru emerytury, dany przychód należy doliczać:Początek strony

- do roku, za który go wypłacono,

- do roku, w którym go wypłacono, jeżeli nie jest możliwe ustalenie okresu, za jaki wypłata ta przysługuje.

    Podstawę wymiaru emerytury ustala się od przychodu z okresu 10 kolejnych lat kalendarzowych, w przypadku zgłoszenia wniosku w 2000 r. wybranych z lat 1980-1999, a w przypadku zgłoszenia wniosku w 2001 r. wybranych z lat 1981-2000.

    Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury może stanowić przychód osiągnięty w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych dowolnie z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

    Kwotę bazową, od której oblicza się podstawę wymiaru emerytury oraz tzw. część socjalną emerytury wynoszącą 24 proc., stanowi 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne, w kwartale kalendarzowym poprzedzającym termin waloryzacji.

    Poziom kwoty bazowej, która zmienia się w terminach waloryzacji świadczeń, ma zatem istotne znaczenie przy ustalaniu wysokości świadczenia, ale wyłącznie w dacie powstania prawa do świadczenia po raz pierwszy albo w przypadku przeliczania podstawy wymiaru emerytury, na podstawie art. 110 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z uwzględnieniem wynagrodzenia osiągniętego w całości lub w części po przyznaniu emerytury.

    Wprowadzony w 1996 r. przepisami ustawy z 29 września 1995 r. o zmianie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 138, poz. 681) nowy mechanizm waloryzacji nie jest powiązany ze wzrostem kwoty bazowej, a tym samym wzrostem przeciętnego wynagrodzenia, lecz ma zapewnić osiągnięcie odpowiedniego poziomu wzrostu realnego emerytur i rent. Emerytury i renty, do których prawo powstało do dnia waloryzacji świadczeń, podlegają waloryzacji przez podwyższenie kwoty świadczenia, przysługującej w dniu poprzedzającym dzień waloryzacji świadczeń, wskaźnikiem waloryzacji ogłaszanym corocznie w ustawie budżetowej.

    Przy takich samych zarobkach oraz takiej samej liczbie uznanych okresów składkowych i nieskładkowych emerytura nowo przyznana różni się wysokością od emerytury przyznanej wcześniej i podlegającej waloryzacji.

Przykład

    Kwota bazowa w okresie od 1 czerwca 1999 r. do 31 maja 2000 r. wynosiła 1327,44 zł. Podstawa wymiaru, przyznanej w tym okresie emerytury dla osoby, która osiągała przychody w wysokości 200 proc. przeciętnego wynagrodzenia, wynosiła 2654,88 zł (1327,44 zł x 200 proc.). Emerytura dla osoby, która udokumentowała 30 lat okresów składkowych i 5 lat okresów nieskładkowych, wynosi:

24 proc. kwoty bazowej 318,59 zł

30 lat x 1,3 proc. x podstawa wymiaru 1035,40 zł

5 lat x 0,7 proc. x podstawa wymiaru 92,92 złPoczątek strony

razem 1446,91 zł

    Emerytura ta podlegała waloryzacji od 1 czerwca 2000 r. wskaźnikiem waloryzacji wynoszącym 104,3 proc., a więc od tej daty emerytura wynosi 1509,13 zł.

Przykład

  Kwota bazowa w okresie od 1 czerwca 2000 r. do terminu kolejnej waloryzacji, jaka nastąpi w 2001 r., wynosi 1540,20 zł. Podstawa wymiaru emerytury przyznanej w tym okresie dla osoby, która osiągała przychody w wysokości 200 proc. przeciętnego wynagrodzenia, wynosi 3080,40 zł (1540,20 zł x 200 proc.). Emerytura dla osoby, która udokumentowała 30 lat okresów składkowych i 5 lat okresów nieskładkowych, wynosi:

24 proc. kwoty bazowej 369,65 zł

30 lat x 1,3 proc. x podstawa wymiaru 1201,36 zł

5 lat x 0,7 proc. x podstawa wymiaru 107,81 złPoczątek strony

razem 1678,82 zł

    Termin pierwszej waloryzacji emerytur i rent w 2001 r., a tym samym termin zmiany kwoty bazowej, będzie znany po ogłoszeniu ustawy budżetowej na 2001 r. Jeżeli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych powiększony ewentualnie o częściowy wzrost przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej wynosi:

l co najmniej 110 proc. - emerytury i renty waloryzuje się od dnia 1 marca i od dnia 1 września,

l mniej niż 110 proc. - emerytury i renty waloryzuje się od dnia 1 czerwca.

    Decyzję o tym, od jakiej daty zainteresowany chce uzyskać prawo do emerytury, jeśli może wybrać ten termin, najlepiej podjąć w miesiącu poprzedzającym termin waloryzacji, wówczas znana jest bowiem nowa kwota bazowa, dotychczasowa kwota bazowa oraz wskaźnik waloryzacji świadczeń. Okazać się bowiem może, że kwota emerytury obliczonej od dotychczasowej kwoty bazowej, a następnie zwaloryzowanej, jest korzystniejsza niż kwota emerytury obliczonej od nowej kwoty bazowej. Można także zgłosić wniosek w miesiącu, w którym następuje waloryzacja, jeżeli wzrost kwoty bazowej będzie wysoki, a wskaźnik waloryzacji niski, tak jak we wskazanym wyżej przykładzie.

    Raz ustalona emerytura może ulec przeliczeniu z uwzględnieniem kwoty bazowej obowiązującej w dacie zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie podstawy wymiaru emerytury, pod warunkiem jednak, że do ponownego ustalenia podstawy wymiaru wskazane zostanie wynagrodzenie choćby w części przypadające po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.     Wyższy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie jest wymagany od emeryta, który od dnia ustalenia prawa do świadczenia do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie świadczenia nie pobrał świadczenia wskutek zawieszenia prawa do świadczenia lub okres wymagany do ustalenia podstawy przypada w całości po przyznaniu prawa do świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wynosi co najmniej 130 proc.

    Kwotę bazową Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie do 7. roboczego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym przeprowadzana jest waloryzacja. Kwota bazowa zatem byłaby ogłoszona w lutym, gdyby świadczenia podlegały waloryzacji od 1 marca 2001 r., albo w maju, gdyby waloryzacja następowała od 1 czerwca 2001 r.

Podstawa prawna: ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.).

Trzeba wiedzieć

    Z podjętej decyzji o uzyskaniu uprawnień emerytalnych możemy się wycofać. Wycofanie wniosku o emeryturę lub rentę może nastąpić, jednak nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji, a więc przed upływem miesiąca od daty otrzymania decyzji organu rentowego.

Przygotował : Roman Szuszkiewicz

Początek strony

 

 

Powrót do strony głównejProblemy Osób Niepełnosprawnych

Parę słów o obsługującm witrynę Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Parę słów o mnie tzn. obsługującm witrynę, serdecznie wszystkich zapraszam

Parę słów o obsługującm witrynę, serdecznie wszystkich zapraszam Ostatnia modyfikacja: kwiecień 2003 e-meil do obsługującego witrynę, proszę o listy, opinieromans@idn.org.pl

Początek stronyPoczątek stronyINTERNET dla NIEPEŁNOSPRAWNYCH - IdN1Strona wyróżniona przez serwis NonProfit.pl

Powrót do strony głównejProblemy Osób NiepełnosprawnychPowrót do strony głównej