Powrót do strony głównejProblemy Osób Niepełnosprawnych
 

Działalność gospodarcza zakładów aktywności zawodowej i zakładów pracy chronionej

Prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na zatrudnianiu osób niepełnosprawnych może być realizowane przez zakład aktywności zawodowej. Zakład taki tworzy się w celu zatrudnienia osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, a także w celu rehabilitacji zawodowej i społecznej tych osób oraz przygotowania ich do aktywnego życia w otwartym środowisku na miarę ich indywidualnych możliwości.

 

Zakład aktywności zawodowej jest wyodrębnioną organizacyjnie i finansowo jednostką tworzoną przez powiat, gminę, stowarzyszenie lub inną organizację społeczną, której statutowym zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna osób niepełnosprawnych.

Podstawy prawne dla działalności zakładów aktywności zawodowej stworzyła ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.).

Zgodnie z przepisami ustawy osobami niepełnosprawnymi są osoby, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej.

Uznanie za osobę niepełnosprawną następuje na podstawie orzeczenia określającego jeden z 3 stopni niepełnosprawności (lekki, umiarkowany lub znaczny) albo orzeczenia o rodzaju i stopniu niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia, lub orzeczenia o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy wydanego na podstawie odrębnych przepisów.Powrót na początek strony

 

Zakład aktywności zawodowej jako podmiot gospodarczy

Zakład aktywności zawodowej działa na podstawie rocznego planu działalności gospodarczej.

Zgodnie z § 13 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 stycznia 2000 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz.U. Nr 6, poz. 77) opracowanie planu działalności gospodarczej należy do kierownika zakładu, który po jego sporządzeniu przedstawia plan do zatwierdzenia organizatorowi zakładu aktywności zawodowej.

Plan działalności gospodarczej powinien zawierać określenie rodzaju prowadzonej działalności wytwórczej lub usługowej dostosowanej do umiejętności i możliwości zatrudnionych osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zawiera ponadto projekt technologii z określeniem czynności i oprzyrządowania stanowisk pracy stosownie do potrzeb zatrudnionych osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności, plan sprzedaży, a także plan ekonomiczny działalności gospodarczej (biznesplan).

Obowiązkiem prowadzącego zakład aktywności zawodowej jest zapewnienie warunków do pełnej realizacji planu. Dokumentację dotyczącą realizacji planu prowadzi kierownik zakładu.

W sferze prowadzonej gospodarki finansowej zakład aktywności zawodowej powinien przeznaczać środki z tytułu zwolnień podatkowych oraz wpływy z dochodu uzyskanego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą na tzw. zakładowy fundusz aktywności oraz na inne określone przepisami prawa cele.

Zakład aktywności zawodowej nie może prowadzić działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu wyrobów przemysłu paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5% oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali. Zabronione jest również prowadzenie działalności w zakresie handlu ww. wyrobami.Powrót na początek strony

 

Warunki utworzenia zakładu

Szczegółowe zasady tworzenia i finansowania działalności zakładów aktywności zawodowej określa rozporządzenie w sprawie zakładów aktywności zawodowej. Zakresem regulacji ustawodawca objął również zasady tworzenia i wykorzystywania zakładowego funduszu aktywności oraz cele, na które mogą być przeznaczone dochody z działalności zakładu aktywności zawodowej.

Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia powiat, gmina, fundacja, stowarzyszenie lub inna organizacja społeczna, której statutowym celem jest rehabilitacja osób niepełnosprawnych, występując jako organizator zakładu aktywności zawodowej, składa do wojewody wniosek o przyznanie statusu takiego zakładu dla tworzonej przez nią wyodrębnionej organizacyjnie i finansowo jednostki.

Wniosek powinien odpowiadać wymogom określonym w § 3 ust. 2 i powinien zawierać:

-         nazwę i siedzibę organizatora oraz adres zakładu i tytuł prawny do lokalu,

-         statut organizatora określający cele i sposoby działania na rzecz osób niepełnosprawnych, a także wypis z rejestru sądowego,

-         statut i regulamin zakładu aktywności zawodowej oraz regulamin zakładowego funduszu aktywności,

-         plan działalności gospodarczej zakładu oraz zestawienie kosztów utworzenia zakładu, a także program przysposobienia społeczno-zawodowego,

-         proponowaną liczbę niepełnosprawnych pracowników zakładu wraz z opisem ich niepełnosprawności i rodzaju proponowanej aktywności zawodowej,

-         proponowaną wysokość podstawowego wynagrodzenia osób niepełnosprawnych wyrażoną jako procentowy wskaźnik najniższego wynagrodzenia,

-         proponowaną obsadę etatową zakładu z wyszczególnieniem liczby stanowisk i wymaganych kwalifikacji personelu, z uwzględnieniem odpowiedniej proporcji liczby pracowników niepełnosprawnych w stopniu znacznym do innych pracowników zatrudnionych w zakładzie w pełnym wymiarze czasu pracy,

-         preliminarz rocznych kosztów działalności obsługowo-rehabilitacyjnej finansowanej przez PFRON,

-         pozytywną opinię zakładu sanitarno-epidemiologicznego oraz inspekcji pracy,

-         plan pomieszczeń zakładu wraz z opisem przeznaczenia lokali uwzględniającym ich dostosowanie do potrzeb i możliwości pracowników oraz rodzaju ich niepełnosprawności.

Zakład aktywności zawodowej powinien również spełniać inne wymogi określone przepisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i przepisami rozporządzenia:

-         stosunek osób niepełnosprawnych w zakładzie aktywności zawodowej zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności w stosunku do pozostałych pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy powinien wynosić 2,5 do 1 w zakładzie prowadzącym działalność wytwórczą oraz 3,0 do 1 w zakładzie usługowym,

-         obiekty i pomieszczenia użytkowane przez zakład aktywności zawodowej powinny odpowiadać przepisom i zasadom bhp oraz uwzględniać potrzeby osób niepełnosprawnych w zakresie przystosowania stanowisk pracy, pomieszczeń sanitarnohigienicznych i ciągów komunikacyjnych oraz spełniać wymagania dostępności do tych obiektów,

-         organizator zakładu aktywności zawodowej ma obowiązek zapewnienia doraźnej i specjalistycznej opieki lekarskiej oraz usług rehabilitacyjnych,

-         prowadzący zakład aktywności zawodowej ma obowiązek przeznaczania określonej części wypracowanego dochodu na cele określone w przepisach wykonawczych do ustawy.

Organizator - tworząc zakład aktywności zawodowej - przedstawia wniosek do zaopiniowania marszałkowi województwa. Uzyskanie pozytywnej opinii marszałka województwa oraz pozytywnej opinii Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, co do prawidłowości planowanych we wniosku kosztów utworzenia zakładu i działalności obsługowo-rehabilitacyjnej zakładu jest podstawą do wydania promesy decyzji w sprawie przyznania statutu zakładu aktywności zawodowej.

Po otrzymaniu promesy wydanej przez wojewodę organizator powołuje zakład aktywności zawodowej oraz występuje do PFRON z wnioskiem o finansowanie kosztów utworzenia i działalności obsługowo-rehabilitacyjnej zakładu.

Do wniosku organizator powinien dołączyć odpis promesy, szczegółowy preliminarz kosztów utworzenia zakładu i kosztów działalności obsługowo-rehabilitacyjnej zakładu z uwzględnieniem podziału na poszczególne rodzaje kosztów, szczegółowo wymienionych w § 6 i § 7 rozporządzenia.

Finansowanie kosztów działalności zakładu

Finansowanie kosztów utworzenia i działalności obsługowo-rehabilitacyjnej zakładu aktywności zawodowej następuje na warunkach określonych w umowie zawartej między PFRON a organizatorem zakładu. Umowę taką zawiera się na okres posiadania przez dany zakład statusu zakładu aktywności zawodowej.

Na podstawie umowy zakład aktywności zawodowej może uzyskać środki z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczone na utworzenie zakładu oraz prowadzenie działalności gospodarczej i obsługowo-rehabilitacyjnej.

Finansowanie kosztów działalności obsługowo-rehabilitacyjnej rozpoczyna się od dnia przyznania decyzją wojewody statusu zakładu aktywności zawodowej.

 

Koszty utworzenia zakładu

Do kosztów utworzenia zakładu aktywności zawodowej zalicza się koszty związane z przystosowaniem pomieszczeń produkcyjnych i rehabilitacyjnych do potrzeb osób niepełnosprawnych, koszty zakupu urządzeń i sprzętu rehabilitacyjnego oraz wyposażenia pomieszczeń produkcyjnych i przygotowania stanowisk pracy do produkcji lub świadczenia usług.

Kosztami utworzenia zakładu są także koszty związane z zakupem surowców, materiałów i narzędzi niezbędnych do rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz środków transportu.Powrót na początek strony

 

Koszty działalności obsługowo-rehabilitacyjnej

Koszty działalności obsługowo-rehabilitacyjnej zakładu finansuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

Koszty te obejmują:

-         dofinansowywanie uzyskiwanego z pracy wynagrodzenia osób zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności - do wysokości 100% najniższego wynagrodzenia pracowników określonego odrębnymi przepisami, w proporcji do określonej w ich umowie o pracę części wymiaru czasu pracy określonego w ustawie o rehabilitacji osób niepełnosprawnych,

-         wynagrodzenia pracowników zatrudnionych w działalności obsługowo-rehabilitacyjnej,

-         koszty materiałów, energii, usług materialnych i niematerialnych oraz innych usług niezbędnych do realizacji rehabilitacji i obsługi,

-         koszty transportu i dowozu osób niepełnosprawnych,

-         koszty szkoleń osób niepełnosprawnych w zakresie prowadzonej przez zakład działalności gospodarczej oraz przygotowania ich do pracy na otwartym rynku pracy,

-         należne od pracownika i pracodawcy składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od pracowników naliczone od ich wynagrodzenia,

-         odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych lub wypłaty świadczeń urlopowych.

Zgodnie z § 9 ust. 1 w zw. z § 8 rozporządzenia środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczone na finansowanie kosztów działalności obsługowo-rehabilitacyjnej przekazywane są w ratach półrocznych, jednak nie później niż do 5. dnia miesiąca rozpoczynającego półrocze, na rachunek bankowy organizatora zakładu aktywności zawodowej.

Organizator przekazuje PFRON informacje o wydatkowanych środkach funduszu w okresach kwartalnych, nie później jednak niż do 5. dnia miesiąca rozpoczynającego następny kwartał.

Prowadzący zakład aktywności zawodowej ma obowiązek składania funduszowi pełnego rozliczenia wykorzystania środków funduszu wraz z ich merytorycznym uzasadnieniem. Rozliczenie takie należy złożyć do 31 marca następnego roku, a wraz z nim przedstawić do wglądu bilans rocznej działalności.

Koszty działalności gospodarczej

Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia do kosztów działalności gospodarczej zakładu realizowanej przez osoby zaliczone do znacznego stopnia niepełnosprawności, które finansowane są ze sprzedaży wyrobów i usług tego zakładu, należą:

-         wynagrodzenie osób niepełnosprawnych za wykonaną pracę obliczane na podstawie wskaźnika podstawowego wynagrodzenia tych osób,

-         koszty materiałów, energii, usług materialnych i niematerialnych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Powrót na początek strony

 
Czas pracy oraz prawo do zwolnienia i dodatkowego urlopu

Ochrona pracy osób niepełnosprawnych wymaga zachowania obowiązków, jakie na prowadzącego zakład aktywności zawodowej nakładają przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych, przepisy wymienionego rozporządzenia oraz przepisy prawa pracy. Obowiązki te dotyczą w szczególności przestrzegania przez prowadzącego zakład aktywności zawodowej przepisów o czasie pracy osób niepełnosprawnych, prawa do przerwy w pracy oraz zwolnienia i dodatkowego urlopu.

Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekroczyć 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, a osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym lub umiarkowanym - odpowiednio 7 i 35 godzin.

Osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.

Wyjątek stanowią jedynie osoby zatrudnione przy pilnowaniu (dozorcy, stróże zakładowi) oraz pracownicy, na wniosek których zgodę na przedłużenie czasu pracy wyraził lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne lub sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną.

Osoba niepełnosprawna ma prawo do przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Czas przerwy wynosi 30 minut i jest wliczany do czasu pracy.

Czas trwania zajęć rehabilitacyjnych dla zatrudnionych osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym powinien wynosić nie mniej niż 60 minut dziennie, a na wniosek służb rehabilitacyjnych zakładu może być przedłużony, jednak nie więcej niż do 120 minut dziennie.

Osoba zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ma prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Prawo to nie przysługuje jedynie osobie niepełnosprawnej, która jest uprawniona do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych, oraz osobie, która nabyła prawo do dodatkowego urlopu na podstawie odrębnych przepisów.

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:

-         w wymiarze 21 dni roboczych w celu uczestniczenia na wniosek lekarza w turnusie rehabilitacyjnym - nie częściej niż raz w roku,

-         w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeśli nie może dokonać tego poza godzinami pracy.Powrót na początek strony

 

Program rehabilitacji zawodowej

W celu rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym kierownik zakładu aktywności zawodowej tworzy zespół programowy, który opracowuje program rehabilitacji.

Program rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej powinien określać:

-         zakres i metody opanowania przez osoby niepełnosprawne umiejętności niezbędnych do wykonywania pracy,

-         zakres dostosowania technologii zakładowej z wyszczególnieniem rodzajów czynności, a także oprzyrządowania stanowisk pracy przystosowanych do indywidualnych potrzeb niepełnosprawnych pracowników,

-         zakres i metody przewidywanej poprawy u zatrudnionych osób niepełnosprawnych sprawności psychofizycznych, zaradności osobistej oraz nabycia umiejętności niezbędnych do funkcjonowania w społeczeństwie.

Obowiązkiem zespołu programowego jest ponadto opracowanie indywidualnego programu rehabilitacji. Program taki opracowuje się z udziałem osoby niepełnosprawnej i ma on służyć osiągnięciu przez tę osobę optymalnego poziomu uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym.

Zakładowy program rehabilitacji oraz indywidualny program rehabilitacji jest zatwierdzany przez kierownika zakładu.

Możliwa, a nawet pożądana, jest korekta tych programów w zależności od zmieniających się warunków pracy oraz potrzeb osób niepełnosprawnych.

Kierownik zakładu aktywności zawodowej ma obowiązek - przy udziale zespołu programowego, nie rzadziej niż raz na rok - dokonać okresowej oceny efektów rehabilitacji oraz sprawności zawodowej i społecznej zatrudnionych osób niepełnosprawnych, a w miarę potrzeby dokonać korekty programów, o której mowa wyżej.

Pracownicy zaliczani do znacznego stopnia niepełnosprawności, osiągający odpowiedni poziom sprawności społecznej i zawodowej, uzyskują możliwość zatrudnienia u innego pracodawcy.

Zgodnie z § 12 ust. 5 rozporządzenia oceny możliwości zatrudnienia u innego pracodawcy dokonuje w stosunku do tych pracowników oraz z ich udziałem kierownik zakładu aktywności zawodowej przy pomocy zespołu programowego.

Po dokonaniu takiej oceny opracowuje się plan zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego u innego pracodawcy.

Obowiązkiem kierownika zakładu aktywności zawodowej jest podejmowanie działań mających na celu wspieranie osoby zaliczonej do znacznego stopnia niepełnosprawności w poszukiwaniu odpowiedniego miejsca pracy.

W tym zakresie kierownik zakładu powinien współpracować ze starostą właściwym dla miejsca zamieszkania pracownika.

Powrót na początek strony

 

Zakładowy fundusz aktywności

Zakładowy fundusz aktywności tworzy się ze środków uzyskanych przez zakład z tytułu przysługujących mu zwolnień podatkowych oraz z wpływów uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej.

Środki zakładowego funduszu aktywności przeznaczane są na wydatki związane z:

-         usprawnieniem oraz oprzyrządowaniem stanowisk pracy wspomagających samodzielne funkcjonowanie osób niepełnosprawnych w zakładzie pracy,

-         zakupem sprzętu i wyposażenia dla osoby niepełnosprawnej umożliwiającego jej samodzielne uczestniczenie w życiu społecznym oraz lokalnym środowisku,

-         pomocą osobom niepełnosprawnym w przygotowaniu ich do pracy poza zakładem,

-         pomocą dla osób niepełnosprawnych nie znajdujących oparcia w rodzinie lub podejmujących świadome decyzje dotyczące samodzielnego życia, w zakresie przygotowania, budowy, remontu i wyposażenia indywidualnych i zbiorowych form mieszkalnictwa chronionego,

-         rekreacją i uczestnictwem osób niepełnosprawnych w życiu kulturalnym oraz zaspokajaniem innych potrzeb osób niepełnosprawnych.

Środki zakładowego funduszu aktywności, które przeznacza się na poprawę warunków pracy w zakładzie, nie mogą przekraczać 30% rocznych wpływów tego funduszu.

Organizator zakładu aktywności zawodowej ma dużą swobodę, co do celów, na jakie przeznaczy środki zakładowego funduszu aktywności. Istotne jest, aby nie były to cele inne niż określone w rozporządzeniu, a środki funduszu zostały wykorzystane na najbardziej uzasadnione potrzeby zatrudnionych osób niepełnosprawnych.

Piotr Hanusek

Powrót na początek strony

 

 

Powrót do strony głównejProblemy Osób Niepełnosprawnych

Kilka słów o autorze witryny Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Kilka słów o autorze witryny

Parę słów o obsługującm witrynę, serdecznie wszystkich zapraszamOstatnia modyfikacja: kwiecień, 2003 e-meil do obsługującego witrynę, proszę o listy, opinieromans@idn.org.plPoczątek strony  Początek strony  INTERNET dla NIEPEŁNOSPRAWNYCH - IdN1Strona wyróżniona przez serwis NonProfit.pl