Powrót na stronę głównąProblemy Osób NiepełnosprawnychPowrót na stronę główną
 

RAPORT

Z WYKONANIA RATYFIKOWANYCH PRZEZ POLSKĘ

POSTANOWIEŃ EUROPEJSKIEJ KARTY SPOŁECZNEJ
 

 

 

Artykuł 15. Prawo osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo do szkolenia zawodowego, rehabilitacji oraz readaptacji zawodowej i społecznej.

 

      W celu zapewnienia skutecznego wykonania prawa osób niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo do szkolenia zawodowego, rehabilitacji oraz readaptacji zawodowej i społecznej, umawiające się Strony zobowiązują się:

1.    podjąć konieczne środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym ułatwień szkoleniowych, w tym, jeżeli to konieczne, utworzenie wyspecjalizowanych instytucji publicznych lub prywatnych;

2.      podjąć odpowiednie środki w celu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, takie jak wyspecjalizowane służby pośrednictwa pracy, ułatwianie podejmowania pracy chronionej oraz środki dla zachęcenia pracodawców do zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

15.1.

A. Proszę opisać działania podjęte w celu wprowadzenia w życie tego artykułu na rzecz, odpowiednio, osób niepełnosprawnych fizycznie i osób niepełnosprawnych umysłowo.

 

      Pierwszym aktem prawnym, regulującym w Polsce w sposób kompleksowy sytuację prawną osób niepełnosprawnych, była Ustawa z dnia 9 maja 1991 roku o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dziennik Ustaw 46, pozycja 201, z późniejszymi zmianami). Obecnie obowiązuje Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 roku o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776, z późniejszymi zmianami), która z dniem 1 stycznia 1998 r. zastąpiła ustawę z dnia 9 maja 19991 r.

      Od 1 stycznia 1999 r. – w związku z wprowadzeniem w życie reformy ustrojowej państwa – zmieniły się podmioty realizujące zadania wynikające z ustawy z 1997 r. Zmiany te reguluje art. 139 Ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej – w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668, z późn. zm.).

      Zgodnie z art. 24, ustęp 1 ustawy z 1991 r., szkolenie i przekwalifikowanie osób niepełnosprawnych prowadziły, na zasadach określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, wyspecjalizowane służby rejonowych urzędów pracy oraz wojewódzkie ośrodki ds. zatrudnienia i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, działające strukturze wojewódzkich urzędów pracy. Do zadań wojewódzkich ośrodków należało, m.in. organizowanie szkolenia i przekwalifikowania osób niepełnosprawnych oraz określanie rodzaju i czasu trwania szkolenia i przekwalifikowania (art. 24, ustęp 2, punkt 2 ustawy z 1991 r.).

      W myśl przepisów ustawy z 1997 r. pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych oraz szkolenie i przekwalifikowanie prowadziły do 31 grudnia 1998 r. (tj. do chwili wejścia w życie reformy ustrojowej państwa) rejonowe oraz wojewódzkie urzędy pracy (art. 35, ustęp 1 ustawy), na zasadach określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Oznacza to, że osoby niepełnosprawne były włączone w mechanizm służb ogólnodostępnych.

      Wojewódzkie ośrodki ds. zatrudnienia i rehabilitacji osób niepełnosprawnych były w 1998 r. wyspecjalizowaną służbą w strukturze wojewódzkiego urzędu pracy, przy pomocy, której dyrektor urzędu realizował zadania na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych, w tym zadania w zakresie szkolenia i przekwalifikowania tych osób (art. 35, ustęp 3 ustawy).

      Od 1 stycznia 1999 r., w związku z wejściem w życie reformy ustrojowej państwa, wojewódzkie ośrodki przestały istnieć, a ich zadania przejęły nowe podmioty samorządu powiatowego. Zgodnie z ustawą z dnia 24 lipca 1998 r., regulującą kompetencje organów nowej administracji publicznej, pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych, ich szkolenie oraz przekwalifikowanie należy do zadań powiato­wego urzędu pracy (art. 139, punkt 13 tej ustawy, wprowadzający nowy artykuł 35b do ustawy z 1997 r.).

      Poprzednio obowiązująca ustawa z 9 maja 1991 r. dawała możliwość bezpłatnych szkoleń osobom niepełnosprawnym pozostającym bez pracy (art. 24, ustęp 1 artykuł 32, 32, ustęp 1, punkt 2 ustawy), do których zaliczane były również osoby niepełnosprawne, utrzymujące się ze świadczeń rentowych.

      W związku ze zmianą przepisów dotyczących kwestii zatrudnienia (Ustawę z dnia 16 października 1991 r. o zatrudnieniu i bezrobociu zastąpiła Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu), 1 stycznia 1995 r. uległa zmianie definicja osoby bezrobotnej. Zgodnie z nową definicją, osoby niepełnosprawne, nie pozostające w zatrudnieniu, lecz posiadające uprawnienia rentowe, nie mogły być rejestrowane jako bezrobotne. Tym samym, osoby takie nie mogły korzystać z bezpłatnych szkoleń, gdyż takie uprawnienia przysługiwały ustawowo wyłącznie osobom zarejestrowanym jako bezrobotne.Powrót do góry strony

 

      Aby umożliwić im udział w szkoleniach finansowanych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wprowadzono nowe rozwiązanie na mocy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. Od 1 stycznia 1998 r. osoby niepełnosprawne zarejestrowane jako osoby bezrobotne i nie pozostające w zatrudnieniu, jak również osoby niepełnosprawne będące w okresie wypowiedzenia umowy o pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy, mogą korzystać z możliwości bezpłatnego szkolenia lub przekwalifikowania (art. 38 oraz 40 ustęp 4 tej ustawy).

      Rejestracji, o której mowa wyżej, dokonywały do końca 1998 r. rejonowe urzędy pracy, a od 1 stycznia 1999 r. – powiatowe urzędy pracy.

      Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r. zawiera rozdział „Szkolenie osób niepełnosprawnych”. Zgodnie z postanowieniami tego rozdziału, do końca 1998 r. szkolenia dla osób niepełnosprawnych inicjował i organizował dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy. Obecnie zadanie to realizuje kierownik powiatowego urzędu pracy. Szkolenia mają na celu zwiększenie szans osób niepełnosprawnych na zatrudnienie, podwyższanie dotychczasowych kwalifikacji zawodowych lub zwiększanie aktywności zawodowej, a w szczególności w razie:

1)      braku kwalifikacji zawodowych,

2)      konieczności zmiany kwalifikacji w związku z brakiem propozycji odpowiedniego zatrudnienia,

3)      utraty zdolności do pracy w dotychczas wykonywanym zawodzie.

 

      Do końca 1998 r. – dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy kierował, a od 1 stycznia 1999 r. – kierownik powiatowego urzędu pracy kieruje osobę niepełnosprawną na szkolenie:

1)      z własnej inicjatywy lub na podstawie orzeczenia właściwego organu,

2)      wskazane przez tę osobę, jeżeli zostanie uprawdopodobnione, że szkolenie to zapewni uzyskanie pracy i spełniony jest przynajmniej jeden z trzech warunków wyżej wymienionych; koszt tego szkolenia nie może przekroczyć dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia.

 

      W myśl ustawy z 1997 r. szkolenie osób niepełnosprawnych może być organizowane także przez pracodawcę. Szkolenie może trwać nie dłużej niż 36 miesięcy. Na wniosek pracodawcy, poniesione przez niego koszty szkolenia zatrudnionych osób niepełnosprawnych mogą być refundowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, do wysokości 75% jego kosztu, nie więcej jednak niż do dwukrotności przeciętnego wynagrodzenia na jedną osobę. Warunkiem zwrotu kosztów szkolenia jest, by po zakończeniu szkolenia, osoby niepełnosprawne były zatrudniane zgodnie z kierunkiem odbytego szkolenia lub na innych stanowiskach pracy, przez okres, co najmniej 24 miesięcy. Zwrot kosztów, o których mowa, dokonywany jest na warunkach i w wysokościach określonych w umowie zawartej z pracodawcę. Zwrotowi nie podlegają koszty poniesione przez pracodawcę przed datą podpisania umowy. Zwrotu kosztów dokonywał do końca 1998 r. dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, a od 1 stycznia 1999 r. dokonuje go starosta powiatu.

      Jeżeli z przyczyn dotyczących pracodawcy, o którym mowa wyżej, osoba niepełnosprawna po zakończeniu szkolenia nie będzie zatrudniona zgodnie z kierunkiem lub będzie zatrudniona przez okres krótszy niż 24 miesiące, pracodawca zwraca do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych pobrane na szkolenie tej osoby, wraz z odsetkami należnymi od dnia, w którym pracodawca przestał spełniać warunki wymagane ustawą.

      Koszty szkolenia, zgodnie z postanowieniami ustawy z 1991 r. (art. 32, ustęp 1, punkt 2), jak również zgodnie z postanowieniami nowej ustawy z 1997 r. (art. 40, ustęp 4), finansowane są ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Szczegółowe informacje na temat Funduszu – odpowiedź na pytanie A do ust. 2 art. 15.

      Koszty szkolenia obejmują, w szczególności (art. 40, ust. 2 ustawy z 1997 r.):

1)      uprzednio uzgodnioną należność przysługującą jednostce szkolącej,

2)      koszt ubezpieczenia od nieszczęśliwych wypadków,

3)      koszt zakwaterowania i wyżywienia w części albo w całości,

4)      koszt przejazdu na szkolenie, w tym koszt przejazdu przewodnika lub opiekuna osoby zaliczonej do znacz­nego stopnia niepełnosprawności,

5)      koszt usług tłumacza języka migowego albo lektora dla niewidomych, albo osoby towarzyszącej osobie niepełnosprawnej ruchowo, zaliczonej do znacznego stopnia niepełnosprawności,

6)      koszt niezbędnych badań lekarskich, psychologicznych i usług rehabilitacyjnych.

 

      Szkolenia osób niepełnosprawnych odbywają się w formach pozaszkolnych, w celu nauki zawodu, przekwalifikowania lub podwyższenia kwalifikacji (art. 37 ustawy).

Szkolenie może odbywać się (artykuł 39, ust. 1):

1)      w placówkach szkolących,Powrót do góry strony

2)      w wyspecjalizowanych ośrodkach szkoleniowo – rehabilitacyjnych.

 

      

    Do końca 1998 r. zadania związane z kierowaniem na szkolenia osób niepełnosprawnych należały do obowiązków wojewódzkiego urzędu pracy, od 1 stycznia 1999 r. należą do powiatowego urzędu pracy.

      W związku z reformą ustrojową państwa, art. 39, ust. 2 ustawy z 1997 r., stanowiący, iż specjalistyczne ośrodki tworzy i likwiduje Minister Pracy i Polityki Socjalnej, na wniosek Pełnomocnika ds. Osób Niepełnosprawnych otrzymał nowe brzmienie. Stanowi on, iż specjalistyczne ośrodki są tworzone i likwidowane w zależności od ich zasięgu terytorialnego przez starostę lub marszałka województwa. Starosta lub marszałek może zlecać innym podmiotom zadania należące do specjalistycznego ośrodka.

 

      Do zadań specjalistycznego ośrodka należy (art. 39, ust. 3 ustawy):

1)      prowadzenie szkolenia osób, które z powodu niepełnosprawności mają utrudniony lub uniemożliwiony dostęp do korzystania ze szkolenia w innych placówkach,

2)      określanie psychofizycznej sprawności danej osoby w stosunku do wymagań różnych zawodów,

3)      określanie, przez zastosowanie odpowiednich testów sprawności i prób praktycznych, uzdolnień i możliwości rozwoju danej osoby,

4)      zapewnienie uczestnikom szkolenia zakwaterowania, wyżywienia, pomocy dydaktycznej oraz opieki medycznej i usług rehabilitacyjnych.

 

      Koszty utworzenia, działalności oraz realizacji zadań specjalistycznego ośrodka powinny być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (art. 39, ust. 4 ustawy z 1997 r.).

      Na podstawie odrębnych przepisów absolwentom specjalnych szkół podstawowych zapewnia się dalsze kształcenie zawodowe w zawodowych szkołach specjalnych, w celu pełnej rewalidacji i rehabilitacji oraz resocja­lizacji. Polega to, m.in., na przygotowaniu do pracy w określonym zawodzie.

      Obecnie przeprowadzana jest reforma kształcenia specjalnego, podejmuje się też szereg działań zmierzających do zapewnienia młodzieży niepełnosprawnej właściwych warunków kształcenia zawodowego i łatwiejszego uzyskania zatrudnienia oraz kontynuacji. Do najważniejszych działań podejmowanych w ramach reformy kształcenia specjalnego należą:

       usprawnianie funkcjonowania systemu orientacji i poradnictwa zawodowego na poziomie szkoły podstawowej specjalnej i w poradniach psychologiczno – pedagogicznych. Przy kwalifikowaniu uczniów do kształcenia zawodowego uwzględnia się, w większym niż dotychczas stopniu, ich zainteresowania, predyspozycje psychofizyczne, możliwości zatrudnienia, życzenia oraz poziom wiadomości i umiejętności;

       dostosowanie klasyfikacji zwodów i specjalności do możliwości i potrzeb młodzieży niepełnosprawnej, głównie upośledzonej umysłowo. Zmieniona klasyfikacja zawodów i specjalności zawierać będzie listę zawodów z wyodrębnionymi specjalnościami o zróżnicowanym stopniu trudności, a także zgodnie z zapotrzebowaniem rynku pracy;

       tworzenie w zasadniczych szkołach specjalnych klas – oddziałów wielozawodowych, co umożliwi łatwiejszy wybór odpowiedniego kierunku kształcenia zawodowego dla poszczególnych uczniów (biorąc pod uwagę ich zróżnicowane możliwości intelektualne i fizyczne);

       powiązanie, jeszcze ściślejsze niż dotychczas, kształcenia zawodowego z zakładami pracy, poprzez organizowanie w nich praktycznej nauki zawodu, głównie dla uczniów klas końcowych, co będzie miało wpływ na ułatwienie przebiegu adaptacji społeczno – zawodowej absolwentów szkół specjalnych;

       dostosowanie organizacji procesu dydaktyczno – wychowawczego do możliwości realizacji kształcenia szerokoprofilowego, co umożliwi każdemu niepełnosprawnemu uczniowi, rozpoczynającemu naukę w szkole podstawowej, jej ukończenie i zdobycie kwalifikacji zawodowych zgodnych z opanowanymi wiadomościami iPowrót do góry strony umiejętnościami.

 

      Wstępną fazą reformy kształcenia specjalnego była restrukturyzacja specjalnego szkolnictwa zawodowego, w ramach, której podjęto działania w celu dokonania zmian w procesie kształcenia uczniów niepełnosprawnych, które zapewniają skuteczniejsze wprowadzanie tych osób na rynek pracy. Zmiany te polegają na wprowadzeniu nowych kierunków i specjalności kształcenia zawodowego lub rozwoju i modyfikacji już istniejących. Związane jest z tym również wyposażanie placówek w nowe urządzenia, narzędzia i środki dydaktyczne.

      Od 1 września 1999 r. obowiązują nowe ramowe plany nauczania dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych, uwzględniające potrzebę zapewnienia uczniom o różnych niepełnosprawnościach, możliwości wszechstronnego rozwoju i wykorzystania potencjalnych zdolności. Sprawy te uregulowane są pakietem rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej.

      Opracowany został projekt rozporządzenia w sprawie zasad organizowania opieki nad uczniami niepełnosprawnymi, kształcenia tych uczniów w publicznych ogólnodostępnych i integracyjnych szkołach i placówkach oraz zasad organizacji kształcenia specjalnego i integracyjnego. Zakończone zostały uzgodnienia międzyresortowe dotyczące tego projektu.

      W ramach reformy systemu ubezpieczeń społecznych od 1 września 1997 r. (Ustawa z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym – Dz. U. Nr 100, poz. 461) istnieje możliwość przyznania tzw. renty szkoleniowej, przysługującej przez okres 6 miesięcy osobom, które ze względu na stan zdrowia utraciły zdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie, a jednocześnie w stosunku, do których orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego. Możliwe jest przedłużenie prawa do renty na dodatkowy czas, niezbędny do przekwalifikowania, nie dłuższy jednak, niż o 30 miesięcy.

      Założeniem przyjętym przy wprowadzaniu tego rozwiązania było umożliwienie osobom otrzymującym to świadczenie powrotu do pracy, po uzyskaniu kwalifikacji i po upływie czasu, na jaki została przyznana renta szkoleniowa. Szkolenia finansowane są ze środków PFRON.

      W 1998 roku rentę szkoleniową wypłacano przeciętnie miesięcznie 460 osobom, a w I półroczu 1999 r. – 314 osobom.

 

B. Proszę podać:

a)    liczbę głównych wyspecjalizowanych instytucji odpowiednio szkolących, ich charakter i łączną liczbę dostępnych miejsc;

b)   liczbę osób uczestniczących w tych szkoleniach;

c)    liczbę personelu zatrudnionego w tym celu, w ostatnim roku kalendarzowym.

 

      Osoby niepełnosprawne są szkolone lub przekwalifikowywanie przez różne jednostki prowadzące szkolenia, które zgłaszają swoje oferty urzędom pracy. Są to głównie zakłady doskonalenia zawodowego, wyspecjalizowane w prowadzeniu szkoleń zawodowych, jak również inne placówki kształcące i szkolące, należące do różnych instytucji i organizacji pozarządowych.

      Najczęściej osoby niepełnosprawne odbywają szkolenia razem z osobami pełnosprawnymi.

      Brak jest danych o liczbie wyspecjalizowanych instytucji szkolących, ich charakterze, liczbie posiadanych miejsc, o liczbie osób uczestniczących w prowadzonych przez nich szkoleniach, liczbie personelu zatrudnionego w tym celu.

      Wiele organizacji pozarządowych ma własne ośrodki szkoleniowe, w tym wyspecjalizowane w szkoleniu osób niepełnosprawnych. Przykładem jest Centrum Kształcenia i Rehabilitacji Inwalidów w Konstancinie – Jeziornej, będącej placówką Fundacji Ochrony Zdrowia Inwalidów.

      Istniejące od wielu lat zakłady rehabilitacji zawodowej inwalidów, były do 1998 r. samodzielnymi organizacyjnie i budżetowo jednostkami służby zdrowia, tworzonymi przez wojewodów i jemu podległymi. Od 1 stycznia 1999 r. przekazane zostały samorządom powiatowym. Aktualnie jest 6 takich zakładów.

      Zgodnie z Zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 18 grudnia 1979 r. w sprawie organizacji, zadań oraz wzorcowego statutu zakładów rehabilitacji zawodowej inwalidów (Dz. Urzędowy Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej Nr 1 z 1980 r., poz. 2) zadaniem zakładu jest zapewnienie świadczeń rehabilitacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem przygotowania zawodowego osób niepełnosprawnych, które ze względu na stan zdrowia lub warunki środowiskowe nie kwalifikują się do podjęcia przygotowania zawodowego w zakładach pracy lub w szkołach zawodowych przeznaczonych dla osób zdrowych (§ 2 zarządzenia).

      Świadczenia rehabilitacyjne obejmują m.in. (§ 3 zarządzenia):

        poradnictwo zawodowe,

        organizowanie nauki zawodu w specjalnych szkołach zasadniczych i średnich oraz przyuczenie do określonej pracy w systemie kształcenia kursowego,

        usprawnienie lecznicze, opiekę zdrowotną podstawową i niezbędne świadczenia w zakresie opieki zdrowotnej specjalistycznej,

        opiekę wychowawczą, psychologiczną i socjalną,Powrót do góry strony

        pomoc w usamodzielnieniu po opuszczeniu zakładu, również w zakresie zatrudnienia.

 

      W latach 1992 – 1998 oraz I półroczu 1999 r. ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zostało przeszkolonych i przekwalifikowanych łącznie 29.326 osób niepełnosprawnych, z czego 16.988 w ramach zadań ustawowych, a 12.338 osób w ramach dwóch programów celowych pod nazwą „Wspieranie Aktywności Zawodowej Osób Niepełnosprawnych” (WAZON), uruchomiony przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i realizowany przez struktury Krajowego Urzędu Pracy.

      Ze szkoleń objętych pierwszą edycją tego programu, realizowaną od października 1995 r. do grudnia 1997 r., mogły korzystać osoby niepełnosprawne, spełniające, co najmniej jeden z następujących warunków:

        były zarejestrowane w rejonowym urzędzie pracy jako poszukujące pracy w rozumieniu ustawy o zatrudnieniu o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z 14 grudnia 1994 r.,

        otrzymały ze środków PFRON pożyczkę na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej lub wsparcie finansowe w ramach programów celowych: „Wykształcenie Twoją Szansą” i „Premia dla Aktywnych” (opisanych szerzej w odpowiedzi na pytanie A do ust. 2, art. 15 Karty), a podwyższanie kwalifikacji lub zdobycie nowych było konieczne dla rozwoju prowadzonej działalności;

        prowadziły działalność gospodarczą na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

 

W ramach tego programu przeszkolono i przekwalifikowano 11.528 osób niepełnosprawnych.

      Ze szkoleń objętych programem WAZON II, realizowanym od 1998 r. korzystały w szczególności osoby niepełnosprawne, których sytuacja nie została uregulowana ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997 r., to jest:

        osoby zatrudnione, zgłaszające zamiar i gotowość podjęcia dodatkowego zatrudnienia w wyższym wymiarze czasu pracy lub innego zatrudnienia,

        prowadzące działalność gospodarczą,

        zatrudnione w organach samorządowych w celu reprezentowania środowiska osób niepełnosprawnych,

        osoby, na rzecz których wydano decyzję o przyznaniu renty szkoleniowej i skierowane do przekwalifikowania.

 

      W ramach tego programu przeszkolono i przekwalifikowano w 1998 r. 749 osób niepełnosprawnych, w tym 502 osoby z rentą szkoleniową, a w I półroczu 1999 r. 61 osób niepełnosprawnych, w tym 40 z rentą szkoleniową.

 

15.2.

A.  Proszę opisać działania podjęte dla zapewnienia zatrudnienia i, w danym przypadku, zagwarantowania pomocy osobom upośledzonym fizycznie lub umysłowo.

 

      Do dnia 31 grudnia 1997 r. zasady zatrudniania i rehabilitacji zawodowej oraz obowiązki pracodawców w zakresie zatrudniania osób niepełnosprawnych, jak też zadania i kompetencje specjalnie powołanych organów administracji, zobowiązanych do rozwiązywania problemów zatrudniania i integracji społecznej tej grupy osób, były uregulowane w Ustawie z 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Obecnie zagadnienia te reguluje Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

      W nowej ustawie zostały zachowane oraz uzupełnione dotychczas stosowane i sprawdzone w praktyce mechanizmy wyrównywania szans osób niepełnosprawnych, szczególnie z uwzględnieniem środków i instrumentów wspierania aktywności zawodowej tych osób oraz ich pozycji na rynku pracy, (których dotyczyła ustawa z 1991 roku). W ustawie tej znalazły się również nowe rozwiązania o charakterze merytorycznym, a niektóre dotąd stosowane zyskały większą rangę. Za najważniejsze zmiany i uzupełnienia w stosunku do poprzednio obowiązującej ustawy należy uznać:

       zmianę dotychczas obowiązującej definicji osoby niepełnosprawnej, związaną z wprowadzeniem odrębnego systemu orzekania o stopniu niepełnosprawności oraz wprowadzeniem dodatkowych kryteriów (poza kryterium do wykonywania pracy zawodowej) dotyczących możliwości wypełniania przez osoby niepełnosprawne różnych ról społecznych,

       wprowadzenie nowego systemu orzekania o stopniu niepełnosprawności,

       wprowadzenie nowej formy zatrudniania osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności,

       powołanie Krajowej Rady Konsultacyjnej ds. Osób Niepełnosprawnych,

       rozszerzenie katalogu zadań możliwych do sfinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

 

      Dla realizacji zadań w zakresie zatrudniania i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych powołane są odrębne służby:

       Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Socjalnej – koordynujący i realizujący zadania wynikające z ustawy,

       wojewódzkie ośrodki ds. zatrudniania i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, ulokowane w strukturach wojewódzkich urzędów pracy,

       Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, służący finansowaniu zadań ustawowych.

 

      Zgodnie z ustawą z 1991 r. do zadań Pełnomocnika do Spraw Osób Niepełnosprawnych należało:

opracowanie założeń polityki w zakresie zatrudniania, rehabilitacji oraz warunków pracy osób niepełnosprawnych, koordynacja działań w zakresie warunków życia społecznego i zawodowego niepełnosprawnych, opiniowanie projektów aktów normatywnych, dotyczących zatrudniania, rehabilitacji oraz warunków życia osób niepełnosprawnych, dokonywanie okresowej oceny wykonywania zadań w zakresie zatrudniania i rehabilitacji osób niepełnosprawnych ( art. 29, ust. 2 ustawy).

 Powrót do góry strony

      Do zadań Pełnomocnika należy obecnie, w szczególności (art. 34, ust. 3 ustawy z 1997 r.):

 

1)      opracowywanie projektów rządowych dotyczących poprawy warunków życia społecznego i zawodowego osób niepełnosprawnych oraz koordynacja działań z nich wynikających,

2)      określanie kierunkowych założeń polityki zatrudniania, rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych,

3)      ustalanie założeń do rocznych planów rzeczowo – finansowych dotyczących realizacji zadań wynikających z ustawy,

4)      koordynowanie i podejmowanie decyzji w sprawach wynikających z niniejszej ustawy, nie zastrzeżonych dla innych organów,

5)      sprawowanie merytorycznego nadzoru nad realizacją zadań, o których mowa w ustawie,

6)      inicjowanie i koordynowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności i barier utrudniających osobom niepełnosprawnym funkcjonowanie w społeczeństwie,

7)      opracowywanie albo opiniowanie projektów aktów normatywnych dotyczących zatrudniania, rehabilitacji oraz warunków życia osób niepełnosprawnych,

8)      współpraca z organizacjami pozarządowymi i fundacjami działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych.

 

      W związku z wprowadzeniem w życie 1 stycznia 1999 r. reformy ustrojowej państwa, zadania wynikające z ustawy realizują właściwe organy administracji rządowej i organy jednostek samorządu terytorialnego, a Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych koordynuje te zadania.

 

      W myśl przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z 1991 r. do zadań wojewódzkich ośrodków ds. zatrudniania i rehabilitacji osób niepełnosprawnych, poza organizowaniem szkoleń i przekwalifikowań dla osób niepełnosprawnych – należało (art. 24, ust. 2 ustawy) m.in.:

 

        opracowywanie wojewódzkich programów zatrudniania osób niepełnosprawnych,

        zdolnych do pracy,

        współpraca z organami rentowymi działającymi na podstawie odrębnych przepisów,

        współpraca z rejonowymi urzędami pracy oraz organami samorządu terytorialnego w zakresie działań na rzecz aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych,

        doradztwo organizacyjno – prawne i ekonomiczne dla osób niepełnosprawnych w zakresie działalności gospodarczej,

        doradztwo w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej,

        sprawowanie techniczno – organizacyjnej obsługi zespołów orzekających o stopniu niepełnosprawności,

        rozpoznawanie potrzeb osób niepełnosprawnych na obszarze województwa w zakresie wyposażenia w pomoce osobiste, sprzęt ortopedyczny, protezy, a także w środki lokomocji dostosowane konstrukcyjnie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności oraz przedstawianie wniosków w tym zakresie właściwym podmiotom do realizacji,

        opracowywanie programów likwidacji barier architektonicznych i ich realizacja,

        analizowanie potrzeb osób niepełnosprawnych i zgłaszanie Pełnomocnikowi do Spraw Osób Niepełnosprawnych problemów wymagających rozwiązań systemowych,

        przedstawianie wniosków do planu finansowego Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,

        gospodarowanie środkami finansowymi znajdującymi się w dyspozycji wojewódzkiego ośrodka i przedstawianie Prezesowi Zarządu Państwowego Funduszu rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych corocznych sprawozdań z wykorzystania tych środków.Powrót do góry strony

 

      Wojewódzki Ośrodek dysponował środkami przeznaczonymi na cele określone w ustawie, w tym na zwrot kosztów poniesionych przez pracodawców w związku z organizacją nowych miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych (art. 26, ust. 2), udzielanie pożyczek osobom niepełnosprawnym na rozpoczęcie działalności gospodarczej (art. 27 ustawy), tworzenie i funkcjonowanie warsztatów terapii zajęciowej (art. 23 ustawy), realizację programów likwidacji barier architektonicznych.

      W myśl przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r., dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy realizował (do końca 1998 r.) zadania w zakresie szkoleń i przekwalifikowań osób niepełnosprawnych (omówione w odpowiedzi na pytanie A do ustępu 1 art. 15 Karty) oraz szereg zadań w zakresie pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego, jak również inne zadania związane z rehabilitacją zawodową, a w szczególności (art. 35 ustawy):

        opracowanie wojewódzkich programów realizacji zadań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych,

        współpraca z organami rentowymi w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów,

        doradztwo organizacyjno – prawne i ekonomiczne w zakresie działalności gospodarczej lub rolniczej podejmowanej przez osoby niepełnosprawne,

        współpraca z terenowymi organami rządowej administracji ogólnej i specjalnej, organami samorządu terytorialnego, organami pozarządowymi i fundacjami w zakresie zatrudniania i rehabilitacji osób niepełnosprawnych,

        współpraca z właściwym terenowo okręgowym inspektorem pracy w zakresie oceny i kontroli miejsc pracy osób niepełnosprawnych,

        opracowywanie i przedstawianie Pełnomocnikowi, za pośrednictwem Krajowego Urzędu Pracy, planów zadań oraz okresowych sprawozdań i informacji z prowadzonej działalności,

        przedstawianie Prezesowi Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, za pośrednictwem Krajowego Urzędu Pracy, wniosków do planu finansowego Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,

        udzielanie osobom niepełnosprawnym, ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej lub rolniczej (art. 12, ust. 1), a także dofinansowania oprocentowania kredytów bankowych (art. 13),

        dokonywanie ze środków Państwowego Funduszu, zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę w związku z organizacją nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, wynagrodzeń wypłacanych nowo zatrudnionym osobom niepełnosprawnym i składek za ubezpieczenie społeczne od tych wynagrodzeń (art. 26, ust. 1 i ust. 2),

        dokonywanie zwrotu kosztów szkolenia osób niepełnosprawnych (refundowanych ze środków ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych) pracodawcom, jeżeli po zakończeniu szkolenia będą zatrudniane, zgodnie z kierunkiem szkolenia, na innych stanowiskach pracy przez okres co najmniej 24 miesięcy (art. 41, ust. 1).

 

      Większość z wymienionych zadań dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy realizował przy pomocy wojewódzkich ośrodków ds. zatrudnienia i rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Od 1 stycznia 1999 r. organom administracji publicznej zostały przydzielone następujące zadania, wynikające z ustawy z 1997 r.:

 

1)      do zadań samorządu województwa należy w szczególności (art. 35, ust. 1):

        opracowywanie wojewódzkich programów dotyczących poprawy warunków życia społecznego i zawodowego osób niepełnosprawnych,

        opracowywanie wojewódzkich programów pomocy w realizacji zadań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych.

2)      do zadań zarządu województwa należy, w szczególności (art. 35, ust. 2):

        opracowywanie i przedstawienie Pełnomocnikowi planów zadań oraz informacji z prowadzonej działalności,

        współpraca z instytucjami administracji rządowej oraz powiatami w realizacji właściwych zadań wynikających z ustawy,

        współpraca z organizacjami pozarządowymi i fundacjami działającymi na rzecz osób niepełnosprawnych.

      3) do zadań powiatowego centrum pomocy rodzinie należy, w szczególności (art. 35 a):

   – rehabilitacja społeczna osób niepełnosprawnych, a zwłaszcza uczestnictwo w:

a)      warsztatach terapii zajęciowej,

b)      turnusach rehabilitacyjnych,

c)      zespołach ćwiczeń fizycznych usprawniających psychoruchowo, rekreacyjnych i sportowych oraz innych zespołach aktywności społecznej, zgodnie z potrzebami osób niepełnosprawnych.

        podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności i likwidacji barier utrudniających osobom niepełnosprawnym funkcjonowanie w społeczeństwie,

        opracowywanie i przedstawianie planów zadań i informacji z prowadzonej działalności oraz ich udostępnianie na potrzeby samorządu województwa.

4)      do zadań powiatowego urzędu pracy należy, w szczególności (art. 35 b):

        opracowywanie powiatowych programów pomocy w realizacji zadań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych,

        pośrednictwo pracy i poradnictwo zawodowe dla osób niepełnosprawnych, ich szkolenie oraz przekwalifikowywanie,

        kierowanie osób niepełnosprawnych, które wymagają specjalistycznego programu szkolenia oraz rehabilitacji leczniczej i społecznej, do specjalistycznego ośrodka szkoleniowo - rehabilitacyjnego lub do innej placówki szkoleniowej,

        współpraca z organami rentowymi w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów,

        doradztwo organizacyjno-prawne i ekonomiczne w zakresie działalności gospodarczej lub rolniczej podejmowanej przez osoby niepełnosprawne,

        współpraca z organami administracji rządowej i organami jednostek samorządu terytorialnego, organizacjami pozarządowymi i fundacjami, w zakresie zatrudniania i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych,

        współpraca z właściwym terenowo inspektorem pracy w zakresie oceny i kontroli miejsc pracy osób niepełnosprawnych.Powrót do góry strony

 

      Starostowie przedstawiają Prezesowi Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacyjnego i Osób Niepełnosprawnych wnioski do planu finansowego tego Funduszu oraz sprawozdania rzeczowo-finansowe o zadaniach zrealizowanych z otrzymanych z Funduszu (art. 35 c).

      Zadania w zakresie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej mogą być realizowane na zlecenie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przez organizacje pozarządowe i jednostki samorządu terytorialnego (art. 36, ust. 1).

      Środki finansowe, jakimi dysponuje Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, pochodzą przede wszystkim z wpłat dokonywanych przez pracodawców. Zakłady pracy mają obowiązek dokonywania wpłat na PFRON, jeżeli wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w tych zakładach nie osiągnął poziomu 6% w stosunku do ogółu zatrudnionych pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty).

      Do końca 1998 r. obowiązek dokonywania powyższych wpłat dotyczył zakładów pracy zatrudniających, co najmniej 50 pracowników. Ustawa dopuszcza w tej kwestii nieliczne wyjątki, m.in. obowiązek ten nie dotyczył placówek dyplomatycznych oraz przedstawicielstw i misji zagranicznych (art. 4, ust. 4).

      Od stycznia 1999 r., zgodnie z postanowieniami ustawy z 1997 r., obowiązek dokonywania wpłat dotyczy pracodawców zatrudniających, co najmniej 25 pracowników (art. 21, ust. 1) z zachowaniem uprzednio stosowanych wyjątków (art. 21, ust. 6). Z wpłat na PFRON zwolnieni są również pracodawcy prowadzący zakłady pracy będące w likwidacji albo, co, do których ogłoszono upadłość (art. 21, ust. 3).

      Wysokość wpłat na PFRON równa jest iloczynowi połowy przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników stanowiącej różnicę między zatrudnieniem odpowiadającym wymaganemu ustawowo wskaźnikowi zatrudnienia a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

      Pracodawcy zatrudniającemu 25 osób (od 1 stycznia 1999 r.), z wyjątkiem pracodawcy prowadzącego zakład pracy chronionej, przysługuje ulga w podatku dochodowym w wysokości równej osiągniętemu wskaźnikowi zatrudnienia osób niepełnosprawnych, jeżeli wskaźnik ten wynosi, co najmniej 7%, a jeżeli wskaźnik ten przekracza 50%, to pracodawca jest z opłacania tych podatków zwolniony. Pracodawca przekazuje 50% środków uzyskanych z tytułu ulgi lub zwolnienia, o których mowa wyżej, na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (art. 24, ust. 1 i 2 ustawy z 1997 r.).

      Obowiązek dokonywania wpłat na PFRON dotyczy również zakładów pracy chronionej, o których będzie mowa szerzej w dalszej części raportu.

 

      Zgodnie z ustawą z 1997 r. prowadzący zakład pracy chronionej, który korzysta z następujących zwolnień:

1.  z podatków (poza podatkiem od gier, podatkiem akcyzowy cłem),

2.  z wpłat do urzędu skarbowego należności z tytułu podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem zasad określonych w odrębnych przepisach,

3.  z niepodatkowych należności budżetowych.

      Przekazuje na PFRON 10% środków uzyskanych z tytułu zwolnień wymienionych w punkcie 1 oraz środki uzyskane z tytułu zwolnień wymienionych w punkcie 2, pomniejszone o ustawowo określone kwoty (art. 31, ust. 1, 2, 3).

      Zgodnie z art. 32, ust. 1 ustawy z 1991 r. środki PFRON przeznaczane były na finansowanie rehabilitacji zawodowej, leczniczej i społecznej osób niepełnosprawnych, a w szczególności na:

        tworzenie nowych i przystosowanie istniejących miejsc pracy osób niepełnosprawnych do możliwości osób niepełnosprawnych,

        organizowanie szkolenia i przekwalifikowania osób niepełnosprawnych,

        budowę i modernizację obiektów służących rehabilitacji zawodowej, leczniczej i społecznej osób niepełnosprawnych,

        tworzenie i działalność warsztatów terapii zajęciowej,

        tworzenie infrastruktury rehabilitacyjno – socjalnej,

        dofinansowanie odsetek od kredytów bankowych zaciąganych przez zakłady pracy chronionej,

        udzielanie osobom niepełnosprawnym, pozostającym bez pracy, pożyczek na rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej,.Powrót do góry strony

 

      Środki Funduszu przeznaczane były również na refundację instytucjom ubezpieczeniowym kwoty wynikającej z zastosowania ulg w składkach na obowiązkowe ubezpieczenie komunikacyjne dla inwalidów uprawnionych do ulg na podstawie odrębnych przepisów.

      Nadwyżki środków PFRON mogły być przeznaczone na rehabilitację leczniczą, społeczną i zawodową dzieci i młodzieży oraz utrzymanie istniejących, a zagrożonych likwidacją, miejsc pracy osób niepełnosprawnych, na udzielanie pożyczek, wnoszenie udziałów do spółek, nabywanie obligacji i akcji (art. 32, ust. 2 ustawy).

      W myśl przepisów ustawy z 1997 r., środki przeznacza Funduszu się na następujące cele, związane z rehabilitacją zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych (poza szkoleniem i przekwalifikowaniem, patrz odpowiedź na pytanie A do ust. 1 art. 15):

        organizację nowych stanowisk pracy i przystosowanie istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych,

        pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej przez osoby niepełnosprawne,

        pożyczkę na cele inwestycyjne, modernizację lub na restrukturyzację zakładu pracy chronionej,

        dofinansowanie w wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego przez osobę niepełnosprawną prowadzącą działalność gospodarczą albo własne lub dzierżawione gospodarstwo rolne na kontynuowanie tej działalności,

        dofinansowanie w wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego przez zakład pracy chronionej,

        dofinansowanie lub refundację wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję, w wysokości 75% najniższego wynagrodzenia,

        subwencje w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych,

        budowę i modernizację obiektów służących rehabilitacji zawodowej, leczniczej i społecznej osób niepełnosprawnych,

        tworzenie i działalność warsztatów terapii zajęciowej,

        tworzenie infrastruktury rehabilitacyjno – socjalnej,

        dofinansowanie odsetek od kredytów bankowych zaciąganych przez zakłady pracy chronionej,

        udzielanie osobom niepełnosprawnym, pozostającym bez pracy, pożyczek na rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej.

 

      Środki Funduszu przeznaczane były również na refundację instytucjom ubezpieczeniowym kwoty wynikającej z zastosowania ulg w składkach na obowiązkowe ubezpieczenie komunikacyjne dla inwalidów uprawnionych do ulg na podstawie odrębnych przepisów.

      Nadwyżki środków PFRON mogły być przeznaczone na rehabilitację leczniczą, społeczną i zawodową dzieci i młodzieży oraz utrzymanie istniejących, a zagrożonych likwidacją, miejsc pracy osób niepełnospraw­nych, na udzielanie pożyczek, wnoszenie udziałów do spółek, nabywanie obligacji i akcji (art. 32, ust. 2 ustawy).

      W myśl przepisów ustawy z 1997 r., środki przeznacza Funduszu się na następujące cele, związane z rehabilitacją zawodową i społeczną osób niepełnosprawnych (poza szkoleniem i przekwalifikowaniem, patrz odpowiedź na pytanie A do ust. 1 art. 15):

        organizację nowych stanowisk pracy i przystosowanie istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych,

        pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej albo rolniczej przez osoby niepełnosprawne,

        pożyczkę na cele inwestycyjne, modernizację lub na restrukturyzację zakładu pracy chronionej,

        dofinansowanie w wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego przez osobę niepełnosprawną prowadzącą działalność gospodarczą albo własne lub dzierżawione gospodarstwo rolne na kontynuowanie tej działalności,

        dofinansowanie w wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego przez zakład pracy chronionej,

        dofinansowanie lub refundację wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję, w wysokości 75% najniższego wynagrodzenia,

        subwencje w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych (art. 32, pkt 6 ustawy),

        utrzymanie istniejących, a zagrożonych likwidacją miejsc pracy osób niepełnosprawnych,

        dofinansowanie zadań wynikających z rządowych programów na rzecz osób niepełnosprawnych,

        programy zatwierdzone przez Radę Nadzorczą, służące rehabilitacji społecznej, zawodowej i leczniczej,

        tworzenie i funkcjonowanie poradnictwa zawodowego,

        dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych, sportu, kultury, rekreacji i turystyki osób niepełnosprawnych, zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, przyznawane osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów,

        finansowanie w całości lub w części kosztów organizowania i działania warsztatów terapii zajęciowej,

        dotację dla przedsiębiorców podejmujących produkcję wyrobów ortopedycznych, protetycznych, środków pomocniczych lub sprzętu rehabilitacyjnego albo usługi w tym zakresie na uruchomienie tej produkcji lub usług,

        finansowanie w części lub w całości badań, ekspertyz, analiz, opracowywania projektów norm, a także wydawnictw i konkursów dotyczących rehabilitacji zawodowej lub społecznej,

        opracowywanie i rozpowszechnianie materiałów informacyjnych i szkoleniowych,

        dofinansowanie budowy, rozbudowy i modernizacji obiektów służących rehabilitacji,

        dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, urbanistycznych, transportowych, w komunikowaniu się i technicznych, (art. 47, ust. 1 ustawy),

        koszty utworzenia i działalności zakładu aktywności zawodowej (art. 29, ust. 3 ustawy),Powrót do góry strony

 

Środki Funduszu w wysokości:

1)      co najmniej 65% jego przychodów na dany rok przeznacza się na zatrudnianie i rehabilitację zawodową osób niepełnosprawnych,

2)      od 5% do 10% jego przychodów na dany rok przeznacza się na dofinansowanie rehabilitacji leczniczej, społecznej i zawodowej dzieci i młodzieży, w tym:

a)      zakupu sprzętu i urządzeń zmniejszających skutki niepełnosprawności,

b)      szkolenia rodziców, opiekunów i wolontariuszy w zakresie specjalistycznej opieki nad dziećmi i młodzieżą niepełnosprawną,

c)      usług transportowych,

d)      ośrodków szkolno-wychowawczych, rehabilitacyjnych i innych placówek dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej.

      Od 1 stycznia 1999 r. środki Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych są przekazywane przez Prezesa Zarządu tego Funduszu:

        samorządom – według algorytmu,

        podmiotom realizującym zadania zlecone przez Fundusz lub inne zadania wynikające z ustawy – na podstawie zawartych z nimi umów.

 

      W latach 1992 – 1998 ogólna suma wydatków poniesionych przez PFRON na rehabilitację zawodową, społeczną i leczniczą osób niepełnosprawnych wynosiła:Powrót do góry strony

 

ROK

WYDATKI

1992

 197,0 mln PLN,

1993

 529,0 mln PLN,

1994

 479,2 mln PLN,

1995

 548,1 mln PLN,

1996

1.228,5 mln PLN,

1997

1.316,5 mln PLN,

1998

1.564,5 mln PLN,

1999 (I kwartał)

 380,2 mln PLN,

1999 (I półrocze)

 703,7 mln PLN.

 

      W myśl przepisów ustawy z 1991 r., ze środków PFRON dokonywany był zwrot kosztów poniesionych przez pracodawców na utworzenie nowych lub przystosowanie istniejących miejsc pracy, na których zostały zatrudnione osoby niepełnosprawne, skierowane do pracy przez rejonowe urzędy pracy. Pracodawcy mogli ubiegać się o zwrot tych kosztów do wysokości 30-krotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde miejsce pracy (art. 26, ust.1, pkt. 1 ustawy). Ponadto, pracodawca miał możliwość ubiegania się o zwrot wynagrodzeń wypłacanych osobom niepełnosprawnym, skierowanym przez rejonowy urząd pracy na nowo utworzone miejsca pracy, w wysokości nie przekraczającej kwoty przeciętnego wynagrodzenia oraz składki ZUS od tego wynagrodzenia przez okres 18 miesięcy od dnia zatrudnienia (art. 26, ust 1, pkt. 2 ustawy). Wymagany okres zatrudnienia wynosił, co najmniej 3 lata. Jeżeli okres zatrudnienia osoby niepełnosprawnej na nowo utworzonym miejscu pracy był krótszy niż 3 lata, zakład pracy zwracał środki pobrane na organizację tego miejsca pracy w wysokości równej 1/36 ich części za każdy miesiąc kalendarzowy brakujący do 3 lat, nie mniej niż za 6 miesięcy (art. 26, ust. 2).

      Zgodnie z przepisami ustawy z 1997 r. pracodawca, który zatrudni przez okres, co najmniej 54 miesięcy osoby niepełnosprawne bezrobotne lub poszukujące pracy i nie pozostające w zatrudnieniu, skierowane do pracy przez rejonowy – do 1998 r., a od 1 stycznia 1999 r. – powiatowy urząd pracy, może otrzymać ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwrot kosztów (art. 26 ustawy):Powrót do góry strony

1) do wysokości dwudziestopięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia za każde stanowisko pracy, poniesionych w związku z:

a) organizacją nowych stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych zdolnych do pracy lub
b) przystosowaniem istniejących stanowisk pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych,

2)      ponad wysokość dwudziestopięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia, jednak nie więcej niż pięćdziesięciokrotne wynagrodzenie za każde stanowisko pracy, w przypadku zatrudnienia osób, które zaliczono do znacznego stopnia niepełnosprawności,

3)      wynagrodzenia  osób niepełnosprawnych za okres 18 miesięcy,

4)      składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia, o którym mowa w pkt 3.

      Ponadto, w myśl przepisów ustawy (art. 27), pracodawca zatrudniający do 24 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy może otrzymać ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwrot kosztów:

1)      wynagrodzenia zatrudnionych osób niepełnosprawnych w wysokości 50% najniższego wynagrodzenia - przez okres 24 miesięcy, płatnych, za co drugi miesiąc,

2)      składek należnych od pracodawcy na ubezpieczenia społeczne od wynagrodzenia, o którym mowa w pkt 1,

            za każdą zatrudnioną osobę niepełnosprawną zaliczoną do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, skierowaną przez rejonowy – do końca 1998 r., a od 1 stycznia 1999 r. – powiatowy urząd pracy.

 

      Na podstawie umowy zawartej z pracodawcą odnośnie zwrotu kosztów, o których mowa wyżej, dokonywał do końca 1998 r. dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy, a od 1 stycznia 1999 r. dokonuje starosta (przewodniczący zarządu powiatu).

      W myśl art. 6 ustawy z 1991 r. zakład pracy obowiązany był do wydzielenia lub zorganizowania stanowiska pracy wraz z podstawowym zapleczem socjalnym, umożliwiającym zatrudnienie pracowników tego zakładu, którzy w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej utracili zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku i zostali uznani za osoby niepełnosprawne. Jednakże, jeżeli zakład pracy nie wydzielił lub nie zorganizował stanowisk pracy dla takich osób, obowiązany był dokonać w dniu rozwiązania stosunku pracy z tymi osobami wpłat na PFRON w wysokości 40-krotnego przeciętnego wynagrodzenia za każdą z tych osób.

      Zgodnie z art. 14 ustawy z 1997 r. osobie zatrudnionej, która w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej utraciła zdolność do pracy na dotychczasowym stanowisku, pracodawca jest obowiązany wydzielić lub zorganizować odpowiednie stanowisko pracy z podstawowym zapleczem socjalnym, nie później niż w okresie trzech miesięcy od daty zgłoszenia przez tę osobę gotowości przystąpienia do pracy. Zgłoszenie gotowości przystąpienia do pracy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia uznania za osobę niepełnosprawną.

      Przepisu tego nie stosuje się, gdy wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było naruszenie przepisów w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracownika z jego winy lub z powodu jego stanu nietrzeźwości – udowodnione przez pracodawcę. Jeżeli wypadek nie nastąpił z winy pracownika, a pracodawca nie wydzieli lub nie zorganizuje w ustawowym terminie stanowiska pracy dla osoby, obowiązany jest dokonać, w dniu rozwiązania stosunku pracy z tą osobą wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w wysokości piętnastokrotnego przeciętnego wynagrodzenia (art. 23 ustawy).

      W ramach realizowanej polityki utrzymania w zatrudnieniu pracujących osób niepełnosprawnych, pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej mogą otrzymać, ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dofinansowanie wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, u których stwier­dzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub (od 1998 r.) epilepsję, w wysokości 75% najniższego wynagrodzenia. Działanie to sprzyja utrzymaniu w zatrudnieniu osób o szczególnych schorzeniach, które z powodu stanu zdrowia nie są w stanie osiągnąć wydajności równoważnej kwocie najniższego wynagrodzenia gwarantowa­nego z mocy odrębnych przepisów prawa. Subsydiowanie wynagrodzeń, o których mowa, rekompensuje pracodawcom koszty poniesione z tytułu wypłacania wynagrodzeń nie znajdujących odzwierciedlenia w wynikach pracy zatrudnionych osób o tych schorzeniach (art. 32, pkt. 3 ustawy z 1997 r.).

      Dzięki finansowym mechanizmom wspierającym zatrudnienie na otwartym i chronionym rynku pracy, w latach 1992 – 1998 oraz w I kwartale 1999 r. utworzono ponad 101 tysięcy nowych miejsc pracy przy udziale środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

      Osoby niepełnosprawne, których rodzaj i stopień niepełnosprawności poważnie ogranicza ich szanse na otwartym rynku pracy, mogą zostać zatrudnione w warunkach chronionych tj. w zakładach pracy chronionej lub (od 1998 r.) w zakładach aktywności zawodowej.

      Zakłady te odgrywają duże znaczenie w rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych i dlatego zagwarantowana jest im ustawowo pomoc finansowa ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, korzystanie z szeregu zwolnień podatkowych i zwolnień od niektórych niepodadkowych należności budżetowych, opłacanie znacznie obniżonej stawki na ubezpieczenie społeczne od zatrudnionych osób niepełnosprawnych.

      Zgodnie z art. 32 ustawy z 1997 r., prowadzący zakład pracy chronionej może uzyskać, dla tego zakładu, ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w szczególności:

1)      dofinansowanie w wysokości 50% oprocentowania zaciągniętych kredytów bankowych,

2)      pożyczkę na cele inwestycyjne, modernizację lub na restrukturyzację zakładu - z możliwością jej umorzenia, w wysokości do 50%,

3)      dofinansowanie lub refundację wynagrodzeń osób niepełnosprawnych, u których stwierdzono chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub epilepsję, w wysokości 75% najniższego wynagrodzenia,

4)      zwrot kosztów za szkolenie zatrudnionych osób niepełnosprawnych w związku z koniecznością zmiany profilu produkcji,

5)      dofinansowanie, w celu ochrony istniejących w zakładzie miejsc pracy,

6)      subwencje w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

 

      W okresie obowiązywania ustawy z dnia 9 maja 1991 r. zakłady pracy chronionej mogły również otrzymać pomoc finansową z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na:Powrót do góry strony

1)      dofinansowanie oprocentowania kredytów bankowych (art. 21 ustawy),

2)      zwrot kosztów przekwalifikowania osób niepełnosprawnych (art. 28 ustawy),

3)      pożyczki (art. 32, ust. 2, pkt. 1),

4)      inne dofinansowania, w celu utrzymania zagrożonych likwidacją miejsc pracy, w wynagrodzenia dla osób psychicznie chorych i upośledzonych umysłowo (art. 32, ust. 2, pkt 5),

      Osobom niepełnosprawnym, zatrudnionym w zakładach pracy chronionej i w zakładach aktywności zawodowej, pracodawca zapewnia doraźną i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne oraz możliwość korzystania ze świadczeń z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych – w przypadku zakładu pracy chronionej, lub zakładowego funduszu aktywności – w przypadku zakładu aktywności zawodowej (art. 28, ust. 3, art. 29, ust. 1, pkt. 2 ustawy z 1997 r.).

      Jednym z warunków uzyskania przez pracodawcę statusu zakładu pracy chronionej jest uzyskanie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, wynoszącego – zgodnie z art. 28, ust. 1 ustawy z 1997 r.:

a)      co najmniej 40%, a w tym co najmniej 10% ogółu zatrudnionych stanowią osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, albo

b)      co najmniej 30% niewidomych lub psychicznie chorych, albo upośledzonych umysłowo zaliczonych do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

      Zapis ten jest poszerzony, w stosunku do poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 9 maja 1991 r., o osoby psychicznie chore i upośledzone umysłowo.

      Na mocy ustawy z ustawy z 1991 r. osoby niepełnosprawne zarejestrowane jako bezdomne lub poszukujące pracy, nie pozostające w zatrudnieniu mogły otrzymać pożyczkę na rozpoczęcie działalności gospodarczej do wysokości 25-krotnego przeciętnego wynagrodzenia, która mogła zostać umorzona nie więcej niż w 50%, pod warunkiem prowadzenia tej działalności przez okres, co najmniej 24 miesięcy (rozdział 3, art. 27 ustawy).

      Ustawa z 1997 r. zawiera bardziej korzystne rozwiązania w tym zakresie, niż ustawa poprzednio obowiązująca. Przede wszystkim pożyczkę ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepeł­no­sprawnych można otrzymać nie tylko na rozpoczęcie działalności gospodarczej, ale również na rozpoczęcie działalności rolniczej. Ponadto, został podwyższony limit, do wysokości, którego udzielane są pożyczki, z 25-krotnego przeciętnego wynagrodzenia do wysokości 30-krotnego przeciętnego wynagrodzenia (art. 12, ust. 1 i 2 ustawy z 1997 r.).

      Udzielanie omawianych pożyczek – na podstawie umów zawieranych z pożyczkobiorcą, a także możliwość ich umarzania do wysokości 50%, należało do końca 1998 r. do kompetencji dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy (art. 12, ust. 3 i 4 ustawy z 1997 r.). Od 1 stycznia 1999 r. zadania te realizuje starosta.

      W przypadku szczególnie uzasadnionym trudną sytuacją materialną lub losową, marszałek województwa na wniosek dłużnika może – po zasięgnięciu opinii starosty – odroczyć termin spłaty pożyczki albo jej spłatę w części lub w całości, jeżeli pożyczka stała się wymagalna. Od decyzji marszałka województwa przysługuje odwołanie do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (art. 12, ust. 5 i 6 ustawy).

      Do końca 1998 r. termin spłaty pożyczki mógł odroczyć lub mógł ją umorzyć Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych. Odwołanie przysługiwało do Ministra Pracy i Polityki Socjalnej.

      Przepisy ustawy z 1997 r. przewidują również (artykuł 13, ust. 1), że osoba niepełnosprawna prowadząca działalność gospodarczą albo własne lub dzierżawione gospodarstwo rolne może otrzymać, ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, dofinansowanie do wysokości 50% oprocentowania kredytu bankowego zaciągniętego na kontynuowanie tej działalności, jeżeli:Powrót do góry strony

1)      nie korzystała z pożyczki, o której mowa w wyżej,

2)      taka pożyczka została spłacona albo w całości umorzona.

      Dofinansowanie następuje na podstawie umowy z wnioskodawcą, zawieranej – do końca 1998 r. przez dyrektora wojewódzkiego urzędu pracy, a od 1 stycznia 1999 r. – przez starostę (art. 13, ust. 2 ustawy).

      Możliwość finansowego wspierania indywidualnej przedsiębiorczości osób niepełnosprawnych w formie pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej dała 8869 nowych miejsc pracy w latach 1992 – 1998 oraz w I kwartale 1999 r.

      Dla osób niepełnosprawnych z upośledzeniem uniemożliwiającym podjęcie pracy, ustawa (zarówno po­przednia, jak i obecnie obowiązująca) przewiduje tworzenie specjalnych placówek – warsztatów terapii zajęciowej, w których, poprzez terapię zajęciową, realizowany jest proces rehabilitacji społecznej, połączony z elementami rehabilitacji zawodowej uczestników (art. 23 ustawy z 1991 r. oraz art. 10 ustawy z 1997 r.).

      Warsztaty terapii zajęciowej mogą być organizowane przez pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej lub przez inne jednostki organizacyjne. Terapia zajęciowa prowadzona w warsztatach zmierza do ogólnego rozwoju i poprawy sprawności każdego uczestnika, niezbędnych do możliwie niezależnego, samodzielnego i aktywnego życia w środowisku, a także do rozwoju specjalistycznych umiejętności zawodowych, umożliwiających podjęcie pracy, lub szkolenia zawodowego.

      Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 sierpnia 1998 r. w sprawie szcze­gólnych zasad tworzenia, działania i finansowania warsztatów terapii zajęciowej, uczestnicy warsztatów otrzymują kieszonkowe w wysokości do 20% najniższego wynagrodzenia. Kieszonkowe wykorzystuje się do treningu ekonomicznego – zgodnie z potrzebami i decyzjami każdego uczestnika, wynikającymi z programu rehabilitacji ( § 11 rozporządzenia).

      Przed wejściem w życie wspomnianego rozporządzenia sprawy dotyczące kieszonkowego dla uczestników warsztatów terapii zajęciowej regulowało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 września 1992 r.

      Kwoty otrzymane z tytułu kieszonkowego nie są opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

      W końcu I kwartału 1999 r. funkcjonowało 300 warsztatów terapii zajęciowej. Koszty utworzenia i działalności finansowane były ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

      Ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych realizowany jest szereg programów celowych, adresowanych bezpośrednio do różnych grup osób niepełnosprawnych. Programy te formułowane są z myślą o zwiększeniu aktywności zawodowej tych osób. Pierwsze dwa – „Wykształcenie twoją szansą” i „Premia dla aktywnych” (realizowane w latach 1993 – 1994) były programami dofinansowania wskazanego przez osobę niepełnosprawną zakupu lub usługi, którego realizacja polepszyć miała warunki nauki lub pracy, ewentualnie zwiększyć szansę na uzyskanie lub utrzymanie zatrudnienia. Osoby niepełnosprawne uczestniczące w programach (spełniające kryterium wieku, wykształcenia i stopnia niepełnosprawności) mogły otrzymać na wskazany cel nieoprocentowaną pożyczkę, w połowie umarzaną. Zakupami najczęściej dokonywanymi przez osoby niepełnosprawne, uczestniczące w programie, były samochody osobowe i komputery. Przeciętna wysokość udzielanych pożyczek przekraczała nieznacznie 10 tys. PLN.

 

      Kolejne trzy programy, uruchomione przez PFRON w 1995 r., to:

 

-          „Program samochodowy”, służący pomocą finansową osobom niepełnosprawnym tj. przydzieleniem pożyczki na dogodnych warunkach na zakup samochodu lub silnikowego wózka inwalidzkiego. Pożyczka była nieoprocentowana, a spłata następowała w równych miesięcznych ratach przez 4 lub 5 lat w zależności od decyzji samego zainteresowanego. Celem programu była pomoc osobom niepełnosprawnym w rozwiązywaniu trudności komunikacyjnych, stanowiących barierę dla ich zawodowej i życiowej aktywno­ści. W ramach tego programu, realizowanego w 1996 r., pożyczki otrzymało 8877 osób niepełnosprawnych na łączną sumę ponad 83 mln PLN. Przeciętna wysokość pożyczki wynosiła 9,4 tys. PLN.

       „Program wspierania aktywności zawodowej osób niepełnosprawnych” (WAZON), (patrz odpowiedź na pytanie B do ust. 1 art. 15). Na realizację tego programu w latach 1995 – 1997 wydatkowano ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 7,2 mln PLN.

–     Program „Medium” wspierający zatrudnienie osób niepełnosprawnych w środowisku wiejskim i w małych miastach. Zadaniem programu było wyrównywanie szans społeczno zawodowych osób niepełnosprawnych zamieszkujących regiony rolnicze, poprzez zwiększenie zatrudnienia tych osób. W tym celu został uruchomiony, m.in. system pożyczek udzielanych osobom niepełnosprawnym na rozpoczęcie samodzielnej działalności gospodarczej oraz kontynuowanie działalności już prowadzonej, jak również zakładom pracy na cele inwestycyjne związane z zatrudnieniem niepełnosprawnych mieszkańców wsi i małych miast. Pożyczki udzielane były na bardzo korzystnych warunkach. Dodatkową korzyścią wynikającą z realizacji programu skierowanego do mieszkańców wsi i małych miasteczek było informowanie osób niepełnosprawnych na temat prawnych aspektów niepełnosprawności (orzecznictwo, uprawnienia, możliwości udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym). W wyniku realizacji w 1966 r. programu wdrożeniowo pilotażowo w 3 województwach, utworzono 232 nowe miejsca pracy, a 50 niepełnosprawnych przedsiębiorców otrzymało pożyczki na kontynuowanie działalności gospodarczej. Ogółem dla 126 uczestników programu wydatkowano 4.582 tys. PLN. Przeciętna wysokość pożyczki wynosiła 36,4 tys. zł. W 1997 r. rozszerzono terytorialny zakres realizacji programu o kolejne: 9 województw i objął on swoim zasięgiem łącznie 12 województw. W ramach programu „Medium II” osoby niepełnosprawne kierowane były na szkolenia z zakresu działalności, jaką zamierzały rozpocząć. Ukończenie szkolenia z wynikiem pozytywnym stanowiło warunek udzielenia pożyczki. Decyzje realizacji tego programu podejmowano do dnia 31.12.1997 r. Z uwagi na fakt, że nie wszyscy pożyczkobiorcy zdążyli w 1997 r. spełnić wymagania ujęte w zasadach w zadaniach programu, pożyczki były uruchamiane jeszcze w 1998 r. Ogółem udzielono 243 pożyczki na łączną kwotę ponad 8,2 mln. PLN. Przeciętna wysokość pożyczki wynosiła 33,9 tys. PLN. W wyniku realizacji programu powstało ponad 250 nowych miejsc pracy na terenach wsi i małych miasteczek oraz prawie 90 osób mogło doinwestować prowadzoną działalność gospodarczą. W 1997 r. uruchomiono również program „Medium – Arka”, którego celem było udzielenie finansowej pomocy w odnowieniu miejsc pracy osób niepełnosprawnych zniszczonych w wyniku powodzi, jaka miała miejsce w Polsce w Polsce w 1997. Program realizowany był na obszarze 18 województw dotkniętych, powodzią. Z udzielonych na korzystnych warunkach pożyczek w ramach programu, mogły korzystać zarówno osoby niepełnosprawne, jak też pracodawcy zatrudniający takie osoby. Do końca roku 1998 udzielono 52 pożyczki na łączną kwotę 1,4 mln PLN.

 

      W 1997 r., na terenie 21 województw, realizowany był również program pomocy dla osób niepełnosprawnych, zamieszkujących tereny wiejskie, w celu zwiększenia ich zawodowej aktywności. W realizację tego pilotażowego programu pod nazwą „Pomoc wsi” zostały włączone po raz pierwszy organizacje pozarządowe działające w środowisku wiejskim. Zadaniem organizacji było nawiązanie kontaktu z osobami niepełnosprawnymi w gminie, rozpoznanie ich potrzeb oraz udzielenie pomocy w sprawach administracyjnych i formalnoprawnych, związanych z możliwością korzystania z usług świadczonych przez wyspecjalizowane agendy Krajowego Urzędu Pracy, Oddziały PFRON, organy administracji samorządu terytorialnego i terenowej administracji rządowej oraz pracodawców. W wyniku realizacji programu 641 osób niepełnosprawnych zostało zatrudnionych na nowo utworzonych miejscach pracy, a 7 osób otrzymało pożyczkę na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Na powyższe zadania wydatkowano w 1997 r. 11 mln zł PLN, przy czym koszt programu wyniósł 11,2 mln PLN.

      W 1998 r. wydatkowano kwotę 4,6 mln. PLN, która obejmowała refundację pracodawcom kosztów wynagrodzeń, wraz ze składką ubezpieczeniową osób niepełnosprawnych zatrudnionych w 1997 r. na nowoutworzonych stanowiskach pracy na podstawie umów zawartych w ramach programu. Refundacja tych kosztów dotyczyła ustawowego 18 – miesięcznego okresu (art. 26, ust. 1, pkt. 3 i 4 ustawy z 1997 r.). W I połowie 1999 r. wydatkowano 614 tys. PLN na kontynuowanie refundacji wspomnianych kosztów w ramach wcześniej zawartych umów.Powrót do góry strony

 

Wybrane cele, na które przeznaczone były środki PFRON w minionym okresie, ilustruje poniższa tabela.

 

 

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

I kwartał 1999

Nowe miejsca pracy utworzone ze środków PFRON:

- liczba utworzonych miejsc pracy

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

8717

31,1

15,8

 

 

25168

190,5

36,0

 

 

10053

98,6

20,6

 

 

9863

92,0

16,8

 

 

17767

266,7

21,7

 

 

14215

219,8

16,7

 

 

15062

253,6

16,2

 

 

161

2,9

0,8

Refundacja wynagrodzeń, wraz ze składką ZUS, wypłacanych osobom niepełnosprawnym na nowych miejscach pracy:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

Dofinansowanie wynagrodzeń osób psychicznie chorych i upośledzonych umysłowo:

- liczba osób

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

Dofinansowanie oprocentowania kredytów bankowych zakładom pracy chronionej:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

 

 

4,3

2,2

 

 

 

14200

9,9

5,0

 

 

 

7,1

3,6

 

 

 

 

44,0

8,3

 

 

 

13500

19,8

3,7

 

 

 

7,1

1,3

 

 

 

 

110,4

23,0

 

 

 

12500

24,9

5,2

 

 

 

21,5

4,5

 

 

 

 

74,4

13,6

 

 

 

12500

32,3

5,9

 

 

 

26,0

4,7

 

 

 

 

113,0

9,2

 

 

 

14500

41,8

3,4

 

 

 

52,3

4,3

 

 

 

 

183,7

14,0

 

 

 

15506

52,1

4,0

 

 

 

78,2

5,9

 

 

 

 

152,8

9,7

 

 

 

17500

63,4

4,1

 

 

 

86,1

5,5

 

 

 

 

18,3

4,8

 

 

 

17500

15,7

4,1

 

 

 

15,6

4,1

Subwencje dla zakładów pracy chronionej:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

-

-

 

 

-

-

 

 

-

-

 

 

-

-

 

 

109,1

8,9

 

 

245,4

18,6

 

 

384,7

24,6

 

 

1,0

0,3

Utworzenie i działalność warsztatów terapii zajęciowej:

- liczba utworzonych warsztatów

- liczba miejsc (narastająco)

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

0

0

0,3

0,2

 

 

84

2436

6,7

1,3

 

 

76

3169

17,3

3,6

 

 

66

5411

35,1

6,4

 

 

41

6957

63,1

5,1

 

 

30

7808

80,4

6,1

 

 

24

9193

103,4

6,6

 

 

-

9193

25,9

6,8

Likwidacja barier

architektonicznych:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

0,7

0,4

 

 

63,1

11,2

 

 

80,1

16,7

 

 

27,6

5,0

 

 

56,2

4,6

 

 

33,3

2,5

 

 

24,6

1,6

 

 

1,2

0,3

w tym:

realizacja wniosków indywidualnych osób niepełnosprawnych

- liczba osób

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

 

 

 8

0,03

0,0

 

 

 

 

105

0,5

0,1

 

 

 

 

101

0,7

0,2

 

 

 

 

458

2,8

0,5

 

 

 

 

1395

11,3

0,9

 

 

 

 

1009

8,7

0,6

 

 

 

 

1148

14,2

0,9

 

 

 

 

40

0,9

0,2

Dofinansowanie turnusów

 rehabilitacyjnych:

- liczba uczestników

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

0

0

0

 

 

28750

6,2

1,2

 

 

59207

13,5

2,8

 

 

98235

28,2

5,1

 

 

141053

50,5

4,1

 

 

143820

53,0

4,0

 

 

162142

66,0

4,2

 

 

1850

0,8

0,2

Dofinansowanie działalności organizacji  pozarządowych:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

2,3

1,2

 

 

21,7

4,1

 

 

21,2

4,4

 

 

36,4

6,6

 

 

48,4

3,9

 

 

32,6

2,5

 

 

28,2

1,8

 

 

brak

danych

Dofinansowanie jednostek służby zdrowia:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

 

1,2

0,6

 

 

7,8

1,5

 

 

38,1

8,0

 

 

45,6

7,7

 

 

63,4

5,2

 

 

33,1

2,5

 

 

14,4

0,9

 

 

brak

danych

Realizacja programów celowych:

- kwota w mln PLN

- % do ogółu wydatków PFRON

 

0

0

 

15,4

2,9

 

50,5

10,5

 

8,2

1,5

 

89,2

7,3

 

21,8

1,7

 

10,6

0,6

 

0,5

0,1

 

      Niezależnie od opisanych wyżej ustawowych instrumentów i działań podejmowanych na rzecz osób niepełnosprawnych, obowiązująca ustawa z 1997 r. daje tym osobom szereg uprawnień, odnoszących się do:

 

1)      norm czasu pracy, których stosowanie nie powoduje obniżenia wysokości wynagrodzenia:

 

a)      czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo (art. 15, ust. 1 ustawy),

b)      czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo (art. 15, ust. 2 ustawy),

c)      zakaz zatrudniania w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych (art.15, ust. 3 ustawy),

d)      przerwa na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek (art. 17 ustawy),

 

2)      dodatkowy urlop dla osób o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (art. 19 ustawy),

3)      zwolnienie od pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, które przysługuje osobie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu:

a)      uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym

b)      wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających,

c)       uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego (art. 20, ust. 1 ustawy).

 

B. Proszę podać liczbę (faktyczną lub przybliżoną) osób upośledzonych fizycznie lub umysłowo, które w rozpatrywanym okresie znalazły pracę zarobkową (w instytucjach wyspecjalizowanych i innych).

 

      Ustawowe mechanizmy zachęcające pracodawców do tworzenia miejsc pracy dla osób niepełnosprawnych (zarówno w myśl przepisów Ustawy z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych, jak i Ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych) oraz niektóre programy celowe (np. „Pomoc wsi”) umożliwiły zatrudnienie następującej liczby osób niepełnosprawnych:

 

     1997 r. – 14 724, z czego w zakładach pracy chronionej 3 763,

     1998 r. – 15 927, z czego w zakładach pracy chronionej 6 913,

     I kwartał 1999 r. – 161, z czego w zakładach pracy chronionej 82.

 

      Stosunkowo niska liczba zatrudnionych osób niepełnosprawnych w I kwartale 1999 r. spowodowana była pewnymi zakłóceniami w początkowym okresie wdrażania reformy ustrojowej państwa, w wyniku, której realizację wielu ustawowych zadań na rzecz osób niepełnosprawnych podjęły nowopowstałe jednostki samorządu terytorialnego.Powrót do góry strony

 

UWAGA!

    W sprawach problemów osób niepełnosprawnych oraz polityki społecznej prosimy o kontakt z Działem Polityki Społecznej  KK. NSZZ ,,S": e-mailem, telefonicznie, lub listownie: 

Ewa Kędzior - pełnomocnik Komisji Krajowej NSZZ ,,Solidarność" ds. Osób Niepełnosprawnych i
Zbigniew Kruszyński
- członek prezydium Komisji Krajowej NSZZ ,,Solidarność",

Komisja Krajowa NSZZ ,,Solidarność", 80-855 Gdańsk, ul. Wały Piastowskie 24, Dział Polityki Społecznej, tel. (0 58) 308-44-08,
e-mail:
dpsgda@solidarnosc.org.pl.

    Swoje uwagi i opinie można nadsyłać również na adres e-mail: romans@idn.org.pl

    Wszelkie opinie, uwagi, podpowiedzi będą brane pod uwagę (również krytyczne), aktualnie najbardziej zainteresowani jesteśmy opiniami na temat: ,,Raportu ratyfikowanych przez Polskę postanowień Europejskiej Karty Społecznej" oraz: ,,Ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych", opinie będą pomocne w przy podpisywaniu trójstronnego porozumienia z Rządem.Powrót do góry strony

 

 

Powrót na stronę głównąProblemy Osób NiepełnosprawnychPowrót na stronę główną

Kilka słów o autorze witryny Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>> Szukam sponsora witryny Problemy Osób Niepełnosprawnych >>>>>>>>>>>>>Kilka słów o autorze witryny

Powrót do góry stronyPowrót do góry stronyINTERNET dla NIEPEŁNOSPRAWNYCH - IdN1Strona wyróżniona przez serwis NonProfit.pl

Powrót na stronę głównąProblemy Osób NiepełnosprawnychPowrót na stronę główną